HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Cegłów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy6116 mieszkańcówdochody własne 6648 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.13% do 0.71%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.58% do 25.27%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka75 489 zł133+2.3%16 527 zł83%-26 851 zł0.251
●RozwójProgramPodwyżka79 398 zł121+0.2%12 351 zł86%-22 675 zł0.281
Szeroki programBez zmianPodwyżka73 155 zł124-0.3%22 565 zł83%-26 499 zł0.343
●Bez zmianProgramPodwyżka83 067 zł109-1.7%8419 zł89%-18 743 zł0.365
RozwójProgramBez zmian66 630 zł121+2.3%37 218 zł82%-27 739 zł0.377
●Szeroki programProgramBez zmian62 731 zł133+4.3%41 309 zł79%-31 904 zł0.396
RozwójBez zmianPodwyżka77 046 zł112-2.2%18 454 zł86%-22 342 zł0.398
Bez zmianProgramBez zmian70 291 zł109+0.2%33 370 zł85%-23 818 zł0.409
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka70 700 zł116-1.7%27 593 zł83%-27 519 zł0.423
Szeroki programBez zmianBez zmian60 778 zł124+1.8%47 191 zł79%-31 384 zł0.453
RozwójBez zmianBez zmian64 660 zł112-0.3%43 119 zł82%-27 238 zł0.466
●OgraniczenieProgramPodwyżka86 869 zł96-3.9%4298 zł94%-14 622 zł0.484
Bez zmianBez zmianPodwyżka80 699 zł100-4.2%14 615 zł89%-18 429 zł0.487
RozwójWstrzymaniePodwyżka74 598 zł104-3.7%23 503 zł85%-23 354 zł0.487
RozwójProgramObniżka57 191 zł121+3.8%56 032 zł79%-31 474 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian74 081 zł96-1.9%29 353 zł86%-19 711 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka60 845 zł109+1.8%52 191 zł81%-27 561 zł0.491
Szeroki programWstrzymanieBez zmian58 553 zł116+0.2%51 815 zł79%-32 298 zł0.518
Bez zmianBez zmianBez zmian68 303 zł100-2.2%39 290 zł85%-23 336 zł0.518
●Szeroki programProgramObniżka53 299 zł133+5.9%60 116 zł77%-35 631 zł0.525
OgraniczenieProgramObniżka64 626 zł96-0.5%48 184 zł83%-23 464 zł0.538
RozwójWstrzymanieBez zmian62 441 zł104-1.7%47 736 zł81%-28 143 zł0.546
RozwójBez zmianObniżka55 503 zł112+1.3%61 394 zł79%-30 849 zł0.553
Szeroki programBez zmianObniżka51 628 zł124+3.3%65 458 zł77%-34 987 zł0.562
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka78 257 zł92-5.6%19 656 zł88%-19 432 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka59 140 zł100-0.8%57 572 zł81%-26 955 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian77 792 zł83-4.2%25 604 zł91%-15 696 zł0.596
OgraniczenieBez zmianPodwyżka84 481 zł87-6.3%10 607 zł94%-14 331 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian72 073 zł87-4.4%35 295 zł87%-19 252 zł0.606
Bez zmianWstrzymanieBez zmian66 091 zł92-3.7%43 899 zł83%-24 233 zł0.607
Szeroki programWstrzymanieObniżka49 573 zł116+1.8%69 760 zł76%-35 822 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka90 591 zł83-6.1%331 zł97%-10 594 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka68 330 zł83-2.7%44 576 zł86%-19 459 zł0.620
RozwójWstrzymanieObniżka53 455 zł104-0.3%65 688 zł79%-31 676 zł0.622
OgraniczenieBez zmianObniżka62 902 zł87-2.9%53 666 zł83%-22 881 zł0.644
Bez zmianWstrzymanieObniżka57 098 zł92-2.2%61 859 zł81%-27 774 zł0.661
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka82 048 zł79-7.7%15 639 zł93%-15 323 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian69 870 zł79-5.8%39 895 zł86%-20 138 zł0.698
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian75 766 zł74-6.6%31 706 zł91%-15 258 zł0.715
OgraniczenieWstrzymanieObniżka60 869 zł79-4.4%57 879 zł83%-23 689 zł0.731
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka88 184 zł74-8.4%6829 zł97%-10 324 zł0.733
Głębokie cięcieBez zmianObniżka66 586 zł74-5.1%50 138 zł86%-18 897 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian73 571 zł66-8.0%36 233 zł90%-16 135 zł0.807
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka85 759 zł66-9.8%11 788 zł96%-11 306 zł0.819
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka64 561 zł66-6.6%54 343 zł86%-19 696 zł0.823

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 302 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.23 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 51% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.