HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat legionowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy133 097 mieszkańcówdochody własne 7370 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.03% do 4.68%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-5.56% do 20.18%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (14)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne47 022 zł132+26.2%24 022 zł75%-42 415 zł0.311
●RozwójBez zmianAktywne50 053 zł119+23.8%20 013 zł77%-38 395 zł0.335
●RozwójDoinwestowanieAktywne44 406 zł137+26.2%26 126 zł74%-44 492 zł0.338
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne47 409 zł123+23.5%22 166 zł76%-40 519 zł0.356
●Szeroki programOgraniczenieAktywne52 908 zł110+22.6%17 551 zł78%-35 962 zł0.356
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne41 323 zł150+28.7%30 197 zł70%-48 574 zł0.364
●Bez zmianBez zmianAktywne53 005 zł105+21.1%16 113 zł78%-34 481 zł0.398
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne52 026 zł108+20.5%17 031 zł78%-35 401 zł0.407
●RozwójOgraniczenieAktywne55 872 zł97+20.2%13 620 zł80%-32 020 zł0.428
Szeroki programBez zmianBez zmian36 988 zł127+25.2%40 923 zł69%-45 767 zł0.455
RozwójBez zmianBez zmian40 111 zł114+22.8%38 420 zł73%-41 713 zł0.467
Szeroki programOgraniczenieBez zmian42 855 zł105+21.6%34 539 zł76%-39 336 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian34 479 zł132+25.2%44 462 zł68%-47 793 zł0.482
●OgraniczenieBez zmianAktywne57 550 zł90+18.2%11 063 zł82%-29 448 zł0.487
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian37 573 zł118+22.6%41 993 zł70%-43 788 zł0.491
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne56 560 zł93+17.6%11 994 zł81%-30 380 zł0.494
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian31 303 zł145+27.7%47 026 zł64%-51 909 zł0.504
Bez zmianBez zmianBez zmian43 155 zł100+20.2%36 009 zł76%-37 766 zł0.512
●Bez zmianOgraniczenieAktywne58 760 zł83+17.6%9794 zł83%-28 180 zł0.522
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian42 174 zł103+19.6%36 936 zł76%-38 689 zł0.523
RozwójOgraniczenieBez zmian45 912 zł92+19.2%32 113 zł77%-35 359 zł0.529
Szeroki programBez zmianRezygnacja31 590 zł123+24.6%51 850 zł66%-47 760 zł0.536
RozwójBez zmianRezygnacja34 769 zł110+22.2%49 243 zł69%-43 679 zł0.545
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja37 461 zł101+21.0%45 461 zł72%-41 324 zł0.552
RozwójDoinwestowanieRezygnacja29 134 zł128+24.6%55 289 zł64%-49 764 zł0.561
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja32 285 zł114+22.0%52 718 zł67%-45 731 zł0.569
OgraniczenieBez zmianBez zmian47 684 zł85+17.3%31 121 zł78%-32 751 zł0.577
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja25 902 zł141+27.1%57 957 zł61%-53 907 zł0.582
Bez zmianBez zmianRezygnacja37 870 zł96+19.6%46 832 zł74%-39 705 zł0.583
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian46 692 zł88+16.7%32 080 zł78%-33 686 zł0.586
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja36 889 zł99+19.0%47 779 zł72%-40 628 zł0.594
●LikwidacjaBez zmianAktywne62 014 zł75+15.3%6108 zł85%-24 509 zł0.595
RozwójOgraniczenieRezygnacja40 574 zł88+18.7%43 094 zł76%-37 321 zł0.596
Bez zmianOgraniczenieBez zmian48 892 zł78+16.7%29 880 zł79%-31 486 zł0.605
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne63 214 zł68+14.8%4851 zł86%-23 254 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja42 402 zł81+16.7%42 048 zł77%-34 686 zł0.639
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja41 411 zł84+16.1%43 007 zł76%-35 621 zł0.648
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja43 611 zł74+16.1%40 807 zł77%-33 421 zł0.664
LikwidacjaBez zmianBez zmian52 133 zł70+14.4%26 429 zł82%-27 830 zł0.665
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian53 331 zł63+13.9%25 199 zł83%-26 577 zł0.697
LikwidacjaBez zmianRezygnacja46 854 zł66+13.9%37 352 zł79%-29 761 zł0.717
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja48 053 zł59+13.3%36 125 zł81%-28 507 zł0.747
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne67 591 zł53+12.0%0 zł90%-18 418 zł0.750
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian57 693 zł48+11.1%20 742 zł86%-21 758 zł0.801
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja52 418 zł44+10.5%31 680 zł84%-23 685 zł0.843

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 271 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 2.88 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 74% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.