HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Knyszyn

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy4435 mieszkańcówdochody własne 8556 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.3% do 0.13%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.2% do 26.88%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka109 944 zł133-6.3%19 082 zł84%-35 389 zł0.229
●RozwójProgramPodwyżka114 398 zł121-8.2%14 249 zł86%-30 564 zł0.271
Szeroki programBez zmianPodwyżka106 100 zł124-8.6%28 648 zł84%-35 439 zł0.330
●Bez zmianProgramPodwyżka118 601 zł109-10.0%9674 zł89%-25 997 zł0.361
RozwójProgramBez zmian96 835 zł121-6.3%49 605 zł83%-37 191 zł0.368
●Szeroki programProgramBez zmian92 394 zł133-4.4%54 295 zł81%-42 001 zł0.379
RozwójBez zmianPodwyżka110 531 zł112-10.5%23 883 zł86%-30 638 zł0.393
Bez zmianProgramBez zmian101 026 zł109-8.2%45 170 zł85%-32 640 zł0.407
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka102 492 zł116-10.0%35 906 zł83%-37 021 zł0.414
Szeroki programBez zmianBez zmian89 073 zł124-6.8%63 304 zł81%-41 828 zł0.444
RozwójBez zmianBez zmian93 491 zł112-8.6%58 638 zł83%-37 044 zł0.464
●OgraniczenieProgramPodwyżka123 046 zł96-12.0%4774 zł94%-21 107 zł0.483
RozwójProgramObniżka83 847 zł121-4.9%76 138 zł79%-42 079 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka106 932 zł104-11.8%31 210 zł85%-32 209 zł0.485
Bez zmianBez zmianPodwyżka114 712 zł100-12.3%19 437 zł89%-26 096 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian105 455 zł96-10.2%40 446 zł87%-27 769 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka88 028 zł109-6.8%71 714 zł82%-37 539 zł0.493
Szeroki programWstrzymanieBez zmian85 780 zł116-8.2%70 056 zł79%-43 269 zł0.513
●Szeroki programProgramObniżka79 416 zł133-3.0%80 819 zł79%-46 877 zł0.513
Bez zmianBez zmianBez zmian97 660 zł100-10.5%54 227 zł85%-32 516 zł0.521
OgraniczenieProgramObniżka92 445 zł96-8.8%67 003 zł84%-32 683 zł0.544
RozwójWstrzymanieBez zmian90 208 zł104-10.0%65 379 zł82%-38 473 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka80 891 zł112-7.3%84 415 zł79%-41 768 zł0.556
Szeroki programBez zmianObniżka76 482 zł124-5.4%89 071 zł78%-46 541 zł0.558
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka111 123 zł92-13.6%26 775 zł87%-27 654 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka85 050 zł100-9.1%80 015 zł82%-37 252 zł0.588
Głębokie cięcieProgramBez zmian109 779 zł83-12.3%36 087 zł90%-23 023 zł0.599
OgraniczenieBez zmianPodwyżka119 132 zł87-14.2%14 724 zł94%-21 234 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian102 063 zł87-12.4%49 532 zł86%-27 675 zł0.611
Bez zmianWstrzymanieBez zmian94 386 zł92-11.8%60 959 zł83%-33 934 zł0.612
Szeroki programWstrzymanieObniżka73 423 zł116-6.8%95 372 zł77%-47 878 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka127 385 zł83-14.0%0 zł96%-16 342 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka96 759 zł83-10.9%62 840 zł86%-27 950 zł0.627
RozwójWstrzymanieObniżka77 841 zł104-8.6%90 706 zł79%-43 093 zł0.628
OgraniczenieBez zmianObniżka89 442 zł87-11.1%75 466 zł83%-32 424 zł0.654
Bez zmianWstrzymanieObniżka82 010 zł92-10.5%86 295 zł81%-38 566 zł0.671
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka115 555 zł79-15.5%22 048 zł91%-22 778 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian98 801 zł79-13.8%56 250 zł86%-29 078 zł0.704
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian106 363 zł74-14.5%45 381 zł90%-22 955 zł0.720
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka123 447 zł74-16.2%10 312 zł96%-16 496 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka86 414 zł79-12.4%81 649 zł83%-33 724 zł0.743
Głębokie cięcieBez zmianObniżka93 731 zł74-13.1%71 376 zł86%-27 719 zł0.744
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian103 113 zł66-15.8%52 005 zł88%-24 345 zł0.813
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka119 882 zł66-17.5%17 541 zł95%-18 026 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka90 714 zł66-14.5%77 549 zł85%-29 005 zł0.835

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 349 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 8.01 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 47% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.