HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Jaświły

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy4196 mieszkańcówdochody własne 9142 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-4.58% do 0.35%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-8.38% do 35.46%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka162 438 zł133-15.3%21 235 zł74%-78 147 zł0.209
●RozwójProgramPodwyżka167 127 zł121-17.0%16 053 zł76%-72 964 zł0.262
Szeroki programBez zmianPodwyżka156 881 zł124-17.4%38 621 zł74%-77 408 zł0.318
●Bez zmianProgramPodwyżka171 561 zł109-18.7%11 135 zł78%-68 047 zł0.358
RozwójProgramBez zmian144 504 zł121-15.3%76 396 zł74%-77 241 zł0.359
●Szeroki programProgramBez zmian139 830 zł133-13.6%81 327 zł71%-82 404 zł0.362
RozwójBez zmianPodwyżka161 546 zł112-19.1%33 576 zł76%-72 251 zł0.388
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka152 135 zł116-18.7%51 263 zł74%-78 744 zł0.404
Bez zmianProgramBez zmian148 923 zł109-17.0%71 726 zł74%-72 343 zł0.405
Szeroki programBez zmianBez zmian134 931 zł124-15.7%98 530 zł71%-81 506 zł0.435
RozwójBez zmianBez zmian139 581 zł112-17.4%93 625 zł73%-76 369 zł0.462
RozwójProgramObniżka127 747 zł121-14.0%122 312 zł71%-80 397 zł0.481
RozwójWstrzymaniePodwyżka156 812 zł104-20.3%46 339 zł75%-73 573 zł0.481
●OgraniczenieProgramPodwyżka176 289 zł96-20.5%5810 zł79%-62 722 zł0.483
Bez zmianBez zmianPodwyżka165 957 zł100-20.7%28 925 zł78%-67 359 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian153 633 zł96-18.9%66 715 zł76%-67 043 zł0.491
Bez zmianProgramObniżka132 155 zł109-15.7%117 654 zł72%-75 513 zł0.496
●Szeroki programProgramObniżka123 084 zł133-12.3%127 232 zł68%-85 545 zł0.504
Szeroki programWstrzymanieBez zmian130 582 zł116-17.0%110 228 zł71%-82 734 zł0.507
Bez zmianBez zmianBez zmian143 977 zł100-19.1%88 981 zł74%-71 496 zł0.523
RozwójWstrzymanieBez zmian135 244 zł104-18.7%105 311 zł72%-77 583 zł0.547
OgraniczenieProgramObniżka136 851 zł96-17.6%112 893 zł74%-70 231 zł0.551
Szeroki programBez zmianObniżka118 674 zł124-14.5%143 177 zł68%-84 530 zł0.556
RozwójBez zmianObniżka123 314 zł112-16.2%138 284 zł70%-79 408 zł0.560
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka161 234 zł92-22.0%41 673 zł77%-68 666 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka127 699 zł100-17.9%133 652 zł71%-74 549 zł0.596
Głębokie cięcieProgramBez zmian158 225 zł83-20.7%62 243 zł78%-61 886 zł0.602
OgraniczenieBez zmianPodwyżka170 658 zł87-22.5%23 919 zł79%-62 063 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka114 621 zł116-15.7%154 127 zł68%-85 679 zł0.615
Bez zmianWstrzymanieBez zmian139 651 zł92-20.3%100 655 zł74%-72 696 zł0.615
OgraniczenieBez zmianBez zmian148 660 zł87-20.9%84 178 zł76%-66 225 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka180 899 zł83-22.4%729 zł80%-57 542 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka119 271 zł104-17.4%149 223 zł69%-80 543 zł0.634
Głębokie cięcieProgramObniżka141 430 zł83-19.5%108 506 zł76%-65 092 zł0.636
OgraniczenieBez zmianObniżka132 367 zł87-19.7%129 166 zł74%-69 296 zł0.664
Bez zmianWstrzymanieObniżka123 667 zł92-19.1%144 578 zł71%-75 669 zł0.680
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka165 949 zł79-23.7%36 650 zł78%-63 351 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian144 348 zł79-22.1%95 796 zł75%-67 406 zł0.709
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian153 226 zł74-22.8%79 802 zł78%-61 097 zł0.726
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka175 242 zł74-24.3%19 247 zł80%-56 912 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka128 350 zł79-20.9%140 035 zł73%-70 399 zł0.754
Głębokie cięcieBez zmianObniżka136 921 zł74-21.6%124 803 zł75%-64 186 zł0.755
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian148 927 zł66-23.9%91 407 zł78%-62 261 zł0.819
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka170 547 zł66-25.5%31 855 zł79%-58 182 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka132 917 zł66-22.8%135 659 zł75%-65 271 zł0.847

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 369 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.00 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 77% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.