HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat moniecki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy36 975 mieszkańcówdochody własne 8558 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.96% do 0.4%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów4.78% do 19.37%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne82 810 zł132-7.6%26 038 zł100%-3401 zł0.279
●RozwójDoinwestowanieAktywne79 542 zł137-7.6%28 870 zł100%-6202 zł0.304
●RozwójBez zmianAktywne85 787 zł119-9.5%22 093 zł100%561 zł0.315
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne76 499 zł150-5.7%32 890 zł99%-10 239 zł0.318
Bez zmianDoinwestowanieAktywne82 476 zł123-9.6%24 992 zł100%-2306 zł0.335
●Szeroki programOgraniczenieAktywne89 449 zł110-10.4%18 742 zł100%3888 zł0.341
Bez zmianBez zmianAktywne88 660 zł105-11.5%18 287 zł100%4386 zł0.390
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne87 759 zł108-11.9%19 120 zł100%3551 zł0.396
●RozwójOgraniczenieAktywne92 345 zł97-12.2%14 883 zł100%7756 zł0.421
Szeroki programBez zmianBez zmian67 652 zł127-8.4%46 072 zł98%-12 431 zł0.449
RozwójBez zmianBez zmian70 765 zł114-10.2%43 305 zł99%-8386 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian64 537 zł132-8.4%50 002 zł97%-15 129 zł0.475
Szeroki programOgraniczenieBez zmian74 269 zł105-11.1%38 866 zł100%-5167 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne93 854 zł90-13.7%12 519 zł100%10 140 zł0.484
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian61 359 zł145-6.5%52 843 zł93%-19 248 zł0.488
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne92 940 zł93-14.1%13 367 zł100%9291 zł0.489
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian67 606 zł118-10.4%47 291 zł99%-11 152 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian73 773 zł100-12.2%40 664 zł100%-4479 zł0.519
●Bez zmianOgraniczenieAktywne95 140 zł83-14.1%11 167 zł100%11 491 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian72 869 zł103-12.6%41 507 zł100%-5316 zł0.527
RozwójOgraniczenieBez zmian77 301 zł92-12.9%36 192 zł100%-1216 zł0.535
Szeroki programBez zmianRezygnacja59 457 zł123-8.8%58 458 zł93%-17 520 zł0.544
RozwójBez zmianRezygnacja62 652 zł110-10.6%55 574 zł98%-13 420 zł0.559
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja66 079 zł101-11.5%51 246 zł99%-10 250 zł0.565
RozwójDoinwestowanieRezygnacja56 419 zł128-8.8%62 277 zł92%-20 169 zł0.569
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja53 159 zł141-7.0%65 234 zł89%-24 344 zł0.582
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja59 569 zł114-10.8%59 450 zł95%-16 137 zł0.584
OgraniczenieBez zmianBez zmian78 948 zł85-14.4%34 981 zł100%1253 zł0.585
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian78 031 zł88-14.8%35 839 zł100%401 zł0.592
●LikwidacjaBez zmianAktywne98 948 zł75-15.8%6866 zł100%15 780 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja65 740 zł96-12.6%52 817 zł99%-9459 zł0.602
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja64 837 zł99-13.1%53 659 zł99%-10 296 zł0.610
RozwójOgraniczenieRezygnacja69 193 zł88-13.3%48 454 zł99%-6244 zł0.613
Bez zmianOgraniczenieBez zmian80 231 zł78-14.8%33 639 zł100%2601 zł0.613
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne100 222 zł68-16.3%5528 zł100%17 116 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja70 920 zł81-14.8%47 215 zł100%-3720 zł0.657
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja70 004 zł84-15.2%48 089 zł100%-4572 zł0.665
LikwidacjaBez zmianBez zmian84 024 zł70-16.5%29 539 zł100%6872 zł0.672
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja72 204 zł74-15.2%45 889 zł100%-2372 zł0.682
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian85 295 zł63-16.9%28 228 zł100%8206 zł0.704
LikwidacjaBez zmianRezygnacja76 001 zł66-16.9%41 807 zł100%1904 zł0.733
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne105 209 zł53-18.4%0 zł100%22 630 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja77 272 zł59-17.4%40 496 zł100%3238 zł0.763
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian90 265 zł48-19.0%23 081 zł100%13 700 zł0.806
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja82 246 zł44-19.4%35 334 zł100%8738 zł0.855

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 296 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.