HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat grajewski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy43 756 mieszkańcówdochody własne 8284 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.33% do 0.13%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów4.23% do 15.53%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne56 358 zł132-6.0%25 414 zł99%-5803 zł0.299
●RozwójDoinwestowanieAktywne53 381 zł137-6.0%28 124 zł99%-8490 zł0.324
●RozwójBez zmianAktywne59 517 zł119-7.9%21 514 zł100%-1889 zł0.327
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne50 159 zł150-4.1%32 096 zł97%-12 475 zł0.346
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne56 497 zł123-8.0%24 289 zł100%-4638 zł0.348
●Szeroki programOgraniczenieAktywne62 858 zł110-8.8%18 325 zł100%1283 zł0.350
Bez zmianBez zmianAktywne62 574 zł105-9.9%17 746 zł100%1895 zł0.395
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne61 658 zł108-10.3%18 600 zł100%1040 zł0.403
●RozwójOgraniczenieAktywne65 939 zł97-10.6%14 507 zł100%5106 zł0.425
Szeroki programBez zmianBez zmian43 907 zł127-6.7%40 853 zł94%-14 096 zł0.453
RozwójBez zmianBez zmian47 179 zł114-8.6%37 710 zł98%-10 106 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian50 386 zł105-9.5%33 846 zł99%-7035 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian41 060 zł132-6.7%44 248 zł92%-16 687 zł0.479
●OgraniczenieBez zmianAktywne67 649 zł90-12.1%12 157 zł100%7473 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne66 721 zł93-12.6%13 024 zł100%6604 zł0.492
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian44 288 zł118-8.8%41 159 zł95%-12 759 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian37 726 zł145-4.8%47 462 zł88%-20 749 zł0.497
Bez zmianBez zmianBez zmian50 349 zł100-10.6%34 687 zł99%-6246 zł0.515
●Bez zmianOgraniczenieAktywne68 921 zł83-12.6%10 824 zł100%8804 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian49 431 zł103-11.1%35 550 zł99%-7103 zł0.524
RozwójOgraniczenieBez zmian53 580 zł92-11.3%30 792 zł100%-3135 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja37 150 zł123-7.2%50 298 zł90%-18 768 zł0.540
RozwójBez zmianRezygnacja40 492 zł110-9.1%47 062 zł93%-14 726 zł0.551
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja43 634 zł101-10.0%43 285 zł96%-11 700 zł0.558
RozwójDoinwestowanieRezygnacja34 368 zł128-7.2%53 606 zł87%-21 313 zł0.565
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja37 665 zł114-9.2%50 424 zł91%-17 334 zł0.575
OgraniczenieBez zmianBez zmian55 406 zł85-12.8%29 176 zł100%-688 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja30 964 zł141-5.3%56 912 zł84%-25 426 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian54 475 zł88-13.3%30 053 zł100%-1560 zł0.588
Bez zmianBez zmianRezygnacja43 730 zł96-11.1%43 948 zł97%-10 815 zł0.591
●LikwidacjaBez zmianAktywne72 629 zł75-14.3%6677 zł100%12 942 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja42 812 zł99-11.5%44 811 zł96%-11 672 zł0.601
RozwójOgraniczenieRezygnacja46 897 zł88-11.8%40 138 zł99%-7749 zł0.603
Bez zmianOgraniczenieBez zmian56 675 zł78-13.3%27 853 zł100%640 zł0.609
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne73 888 zł68-14.8%5359 zł100%14 259 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja48 791 zł81-13.3%38 447 zł99%-5252 zł0.647
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja47 861 zł84-13.7%39 336 zł99%-6123 zł0.655
LikwidacjaBez zmianBez zmian60 368 zł70-15.0%23 834 zł100%4760 zł0.667
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja50 061 zł74-13.7%37 136 zł100%-3923 zł0.672
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian61 625 zł63-15.5%22 537 zł100%6075 zł0.700
LikwidacjaBez zmianRezygnacja53 758 zł66-15.5%33 158 zł100%202 zł0.723
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne78 764 zł53-16.9%0 zł100%19 608 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja55 016 zł59-15.9%31 861 zł100%1517 zł0.753
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian66 484 zł48-17.6%17 489 zł100%11 404 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja59 879 zł44-18.0%26 789 zł100%6851 zł0.848

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 295 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.