HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Bargłów Kościelny

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy4975 mieszkańcówdochody własne 9562 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-4.05% do 1.12%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.92% do 22.75%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka79 642 zł133-9.5%21 016 zł78%-56 179 zł0.247
●RozwójProgramPodwyżka84 396 zł121-11.3%15 736 zł80%-50 916 zł0.279
Szeroki programBez zmianPodwyżka76 365 zł124-11.8%29 002 zł78%-56 123 zł0.342
●Bez zmianProgramPodwyżka88 894 zł109-13.1%10 724 zł82%-45 921 zł0.365
RozwójProgramBez zmian68 301 zł121-9.5%46 307 zł77%-57 340 zł0.374
●Szeroki programProgramBez zmian63 561 zł133-7.7%51 367 zł74%-62 583 zł0.391
RozwójBez zmianPodwyżka81 094 zł112-13.5%23 810 zł79%-50 888 zł0.399
Bez zmianProgramBez zmian72 783 zł109-11.3%41 568 zł78%-52 364 zł0.408
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka72 938 zł116-13.1%35 612 zł77%-57 886 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian60 772 zł124-10.0%58 864 zł74%-62 305 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian65 487 zł112-11.8%53 890 zł76%-57 089 zł0.466
RozwójProgramObniżka56 407 zł121-8.1%69 606 zł73%-62 078 zł0.483
●OgraniczenieProgramPodwyżka93 695 zł96-15.0%5287 zł84%-40 506 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian77 566 zł96-13.3%36 478 zł80%-46 973 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka85 567 zł100-15.3%18 882 zł82%-45 919 zł0.488
Bez zmianProgramObniżka60 878 zł109-10.0%64 878 zł76%-57 116 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka77 679 zł104-14.8%30 405 zł78%-52 636 zł0.490
●Szeroki programProgramObniżka51 678 zł133-6.3%74 596 zł69%-67 306 zł0.518
Szeroki programWstrzymanieBez zmian57 643 zł116-11.3%64 927 zł72%-63 922 zł0.519
Bez zmianBez zmianBez zmian69 945 zł100-13.5%49 177 zł78%-52 140 zł0.520
OgraniczenieProgramObniżka65 647 zł96-11.9%59 802 zł77%-51 744 zł0.537
RozwójWstrzymanieBez zmian62 369 zł104-13.1%59 949 zł76%-58 692 zł0.549
RozwójBez zmianObniżka53 955 zł112-10.4%76 510 zł72%-61 663 zł0.552
Szeroki programBez zmianObniżka49 251 zł124-8.6%81 473 zł69%-66 863 zł0.559
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka82 163 zł92-16.6%25 463 zł81%-47 653 zł0.580
Bez zmianBez zmianObniżka58 402 zł100-12.2%71 810 zł75%-56 727 zł0.581
Głębokie cięcieProgramBez zmian82 229 zł83-15.3%31 727 zł83%-41 730 zł0.596
OgraniczenieBez zmianPodwyżka90 340 zł87-17.1%13 606 zł84%-40 535 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian74 699 zł87-15.4%44 118 zł79%-46 780 zł0.607
Bez zmianWstrzymanieBez zmian66 838 zł92-14.8%55 230 zł77%-53 728 zł0.610
Szeroki programWstrzymanieObniżka46 342 zł116-10.0%87 116 zł67%-68 374 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka98 376 zł83-17.0%21 zł86%-35 239 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka70 297 zł83-14.0%55 222 zł79%-46 517 zł0.619
RozwójWstrzymanieObniżka51 057 zł104-11.8%82 141 zł70%-63 159 zł0.624
OgraniczenieBez zmianObniżka63 143 zł87-14.1%66 833 zł77%-51 386 zł0.644
Bez zmianWstrzymanieObniżka55 515 zł92-13.5%77 429 zł74%-58 210 zł0.664
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka86 950 zł79-18.4%20 250 zł83%-42 250 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian71 606 zł79-16.7%50 147 zł79%-48 351 zł0.700
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian79 336 zł74-17.4%39 590 zł82%-41 567 zł0.716
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka94 994 zł74-19.1%8775 zł86%-35 298 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka60 269 zł79-15.4%72 370 zł76%-52 850 zł0.733
Głębokie cięcieBez zmianObniżka67 766 zł74-16.1%62 404 zł79%-46 190 zł0.734
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian76 256 zł66-18.7%45 514 zł81%-43 119 zł0.808
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka91 618 zł66-20.3%15 280 zł85%-36 995 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka64 905 zł66-17.4%67 923 zł78%-47 637 zł0.825

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 375 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.50 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 66% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.