HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat wysokomazowiecki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy52 834 mieszkańcówdochody własne 8806 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.26% do 0.14%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów4.91% do 15.92%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne65 699 zł132-5.6%26 139 zł100%-612 zł0.291
●RozwójDoinwestowanieAktywne62 551 zł137-5.6%28 998 zł100%-3447 zł0.316
●RozwójBez zmianAktywne68 856 zł119-7.5%22 193 zł100%3349 zł0.323
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne59 327 zł150-3.7%33 021 zł99%-7484 zł0.335
Bez zmianDoinwestowanieAktywne65 665 zł123-7.7%25 121 zł100%449 zł0.343
●Szeroki programOgraniczenieAktywne72 415 zł110-8.4%18 802 zł100%6723 zł0.346
Bez zmianBez zmianAktywne71 906 zł105-9.5%18 388 zł100%7172 zł0.393
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne71 014 zł108-10.0%19 214 zł100%6345 zł0.400
●RozwójOgraniczenieAktywne75 489 zł97-10.2%14 943 zł100%10 587 zł0.423
Szeroki programBez zmianBez zmian51 907 zł127-6.4%43 110 zł99%-9956 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian55 188 zł114-8.2%39 968 zł99%-5911 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian48 901 zł132-6.4%46 697 zł96%-12 686 zł0.477
Szeroki programOgraniczenieBez zmian58 600 zł105-9.2%35 859 zł100%-2648 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne77 165 zł90-11.8%12 586 zł100%12 963 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne76 260 zł93-12.2%13 427 zł100%12 120 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian52 138 zł118-8.4%43 611 zł99%-8705 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian45 553 zł145-4.5%49 915 zł93%-16 807 zł0.494
Bez zmianBez zmianBez zmian58 362 zł100-10.2%36 953 zł100%-2002 zł0.517
●Bez zmianOgraniczenieAktywne78 460 zł83-12.2%11 227 zł100%14 320 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian57 467 zł103-10.7%37 789 zł100%-2833 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian61 799 zł92-11.0%32 811 zł100%1302 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja44 419 zł123-6.8%53 458 zł93%-15 211 zł0.542
RozwójBez zmianRezygnacja47 777 zł110-8.7%50 215 zł97%-11 109 zł0.555
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja51 118 zł101-9.6%46 200 zł99%-7896 zł0.561
RozwójDoinwestowanieRezygnacja41 486 zł128-6.8%56 950 zł92%-17 889 zł0.567
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja44 797 zł114-8.9%53 764 zł94%-13 853 zł0.579
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja38 062 zł141-4.9%60 268 zł88%-22 068 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian63 601 zł85-12.5%31 234 zł100%3766 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian62 693 zł88-12.9%32 085 zł100%2920 zł0.590
●LikwidacjaBez zmianAktywne82 322 zł75-14.0%6901 zł100%18 636 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja51 026 zł96-10.7%47 100 zł99%-7144 zł0.596
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja50 132 zł99-11.1%47 937 zł99%-7974 zł0.604
RozwójOgraniczenieRezygnacja54 393 zł88-11.4%43 052 zł100%-3889 zł0.607
Bez zmianOgraniczenieBez zmian64 893 zł78-12.9%29 885 zł100%5120 zł0.611
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne83 604 zł68-14.4%5557 zł100%19 979 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja56 270 zł81-12.9%41 398 zł100%-1370 zł0.651
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja55 362 zł84-13.4%42 262 zł100%-2215 zł0.658
LikwidacjaBez zmianBez zmian68 740 zł70-14.7%25 697 zł100%9418 zł0.669
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja57 562 zł74-13.4%40 062 zł100%-15 zł0.676
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian70 019 zł63-15.1%24 376 zł100%10 758 zł0.702
LikwidacjaBez zmianRezygnacja61 413 zł66-15.1%35 913 zł100%4288 zł0.727
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne88 651 zł53-16.6%0 zł100%25 525 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja62 693 zł59-15.5%34 591 zł100%5628 zł0.757
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian75 048 zł48-17.2%19 145 zł100%16 283 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja67 726 zł44-17.7%29 335 zł100%11 159 zł0.851

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 302 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.