HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat łomżyński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy49 496 mieszkańcówdochody własne 8378 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.12% do 0.27%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów2.81% do 18.76%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne71 491 zł132+0.6%25 210 zł98%-9678 zł0.287
●RozwójDoinwestowanieAktywne68 402 zł137+0.6%27 812 zł96%-12 280 zł0.313
●RozwójBez zmianAktywne74 510 zł119-1.4%21 283 zł99%-5751 zł0.321
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne65 320 zł150+2.6%31 810 zł93%-16 278 zł0.330
Bez zmianDoinwestowanieAktywne71 384 zł123-1.6%23 979 zł98%-8409 zł0.341
●Szeroki programOgraniczenieAktywne77 959 zł110-2.4%18 209 zł100%-2678 zł0.345
Bez zmianBez zmianAktywne77 432 zł105-3.5%17 509 zł100%-1948 zł0.392
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne76 514 zł108-4.0%18 369 zł99%-2809 zł0.399
●RozwójOgraniczenieAktywne80 900 zł97-4.3%14 371 zł100%1160 zł0.423
Szeroki programBez zmianBez zmian57 798 zł127-0.2%43 904 zł92%-17 339 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian60 941 zł114-2.2%41 198 zł95%-13 342 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian54 850 zł132-0.2%47 650 zł89%-19 851 zł0.477
Szeroki programOgraniczenieBez zmian64 245 zł105-3.1%37 003 zł97%-10 363 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne82 478 zł90-5.9%11 997 zł100%3554 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne81 547 zł93-6.4%12 872 zł100%2678 zł0.490
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian57 953 zł118-2.4%44 992 zł93%-15 910 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian51 644 zł145+1.8%50 443 zł86%-23 920 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian63 986 zł100-4.3%38 657 zł98%-9468 zł0.517
●Bez zmianOgraniczenieAktywne83 747 zł83-6.4%10 672 zł100%4878 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian63 065 zł103-4.8%39 534 zł97%-10 332 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian67 310 zł92-5.1%34 443 zł99%-6455 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja50 399 zł123-0.7%55 610 zł87%-21 661 zł0.542
RozwójBez zmianRezygnacja53 617 zł110-2.7%52 851 zł91%-17 615 zł0.556
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja56 851 zł101-3.6%48 763 zł93%-14 679 zł0.562
RozwójDoinwestowanieRezygnacja47 521 zł128-0.7%59 257 zł85%-24 129 zł0.567
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja50 699 zł114-2.9%56 540 zł88%-20 140 zł0.580
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja44 241 zł141+1.3%62 085 zł83%-28 246 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian69 013 zł85-6.7%33 293 zł99%-3987 zł0.583
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian68 080 zł88-7.1%34 184 zł99%-4865 zł0.590
●LikwidacjaBez zmianAktywne87 428 zł75-8.3%6595 zł100%8947 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja56 735 zł96-4.8%50 200 zł94%-13 693 zł0.597
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja55 815 zł99-5.3%51 077 zł93%-14 556 zł0.606
RozwójOgraniczenieRezygnacja59 990 zł88-5.5%46 091 zł97%-10 722 zł0.609
Bez zmianOgraniczenieBez zmian70 280 zł78-7.1%31 984 zł99%-2665 zł0.611
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne88 686 zł68-8.7%5283 zł100%10 257 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja61 767 zł81-7.1%44 832 zł98%-8207 zł0.652
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja60 834 zł84-7.6%45 722 zł98%-9085 zł0.660
LikwidacjaBez zmianBez zmian73 946 zł70-9.0%28 034 zł100%1386 zł0.670
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja63 034 zł74-7.6%43 522 zł99%-6885 zł0.677
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian75 201 zł63-9.5%26 739 zł100%2693 zł0.702
LikwidacjaBez zmianRezygnacja66 704 zł66-9.5%39 568 zł99%-2829 zł0.728
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne93 532 zł53-11.0%0 zł100%15 531 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja67 959 zł59-9.9%38 272 zł100%-1521 zł0.758
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian80 030 zł48-11.7%21 735 zł100%7948 zł0.805
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja72 793 zł44-12.2%33 252 zł100%3739 zł0.852

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 291 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.