HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat kolneński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy35 440 mieszkańcówdochody własne 8851 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.73% do 0.53%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów2.53% do 19.54%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne76 958 zł132-5.9%26 668 zł95%-17 498 zł0.283
●RozwójDoinwestowanieAktywne73 702 zł137-5.9%29 420 zł93%-20 218 zł0.308
●RozwójBez zmianAktywne80 028 zł119-7.8%22 554 zł98%-13 365 zł0.318
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne70 565 zł150-4.0%33 611 zł91%-24 429 zł0.324
Bez zmianDoinwestowanieAktywne76 727 zł123-8.0%25 375 zł96%-16 153 zł0.338
●Szeroki programOgraniczenieAktywne83 701 zł110-8.7%19 260 zł99%-10 093 zł0.343
Bez zmianBez zmianAktywne82 989 zł105-9.8%18 582 zł99%-9373 zł0.391
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne82 100 zł108-10.3%19 402 zł99%-10 194 zł0.398
●RozwójOgraniczenieAktywne86 687 zł97-10.6%15 230 zł100%-6057 zł0.422
Szeroki programBez zmianBez zmian62 101 zł127-6.7%47 328 zł88%-25 496 zł0.450
RozwójBez zmianBez zmian65 304 zł114-8.6%44 584 zł92%-21 290 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian58 996 zł132-6.7%51 369 zł86%-28 122 zł0.475
Szeroki programOgraniczenieBez zmian68 821 zł105-9.5%40 009 zł94%-18 118 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne88 271 zł90-12.1%12 716 zł100%-3521 zł0.484
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne87 368 zł93-12.5%13 551 zł100%-4358 zł0.489
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian55 727 zł145-4.8%54 189 zł84%-32 405 zł0.490
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian62 153 zł118-8.7%48 681 zł89%-23 985 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian68 398 zł100-10.6%41 968 zł95%-17 225 zł0.518
●Bez zmianOgraniczenieAktywne89 568 zł83-12.5%11 351 zł100%-2158 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian67 506 zł103-11.0%42 798 zł94%-18 049 zł0.527
RozwójOgraniczenieBez zmian71 940 zł92-11.3%37 360 zł98%-14 008 zł0.534
Szeroki programBez zmianRezygnacja54 051 zł123-7.2%60 267 zł84%-30 061 zł0.543
RozwójBez zmianRezygnacja57 334 zł110-9.0%57 401 zł87%-25 804 zł0.558
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja60 776 zł101-9.9%52 941 zł90%-22 675 zł0.564
RozwójDoinwestowanieRezygnacja51 022 zł128-7.2%64 192 zł83%-32 642 zł0.568
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja47 672 zł141-5.3%67 134 zł81%-36 976 zł0.582
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja54 258 zł114-9.2%61 383 zł85%-28 454 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian73 660 zł85-12.8%36 215 zł98%-11 395 zł0.584
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian72 754 zł88-13.2%37 077 zł98%-12 235 zł0.591
●LikwidacjaBez zmianAktywne93 450 zł75-14.3%6969 zł100%2213 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja60 508 zł96-11.0%54 678 zł91%-21 689 zł0.600
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja59 616 zł99-11.5%55 525 zł90%-22 512 zł0.608
RozwójOgraniczenieRezygnacja63 976 zł88-11.7%50 241 zł93%-18 515 zł0.611
Bez zmianOgraniczenieBez zmian74 954 zł78-13.2%34 877 zł99%-10 035 zł0.613
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne94 735 zł68-14.7%5618 zł100%3562 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja65 774 zł81-13.2%49 064 zł96%-15 853 zł0.655
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja64 870 zł84-13.7%49 925 zł94%-16 692 zł0.662
LikwidacjaBez zmianBez zmian78 820 zł70-15.0%30 718 zł100%-5683 zł0.671
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja67 070 zł74-13.7%47 725 zł97%-14 492 zł0.680
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian80 102 zł63-15.4%29 395 zł100%-4337 zł0.703
LikwidacjaBez zmianRezygnacja70 940 zł66-15.4%43 562 zł99%-10 135 zł0.731
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne99 803 zł53-16.9%0 zł100%9167 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja72 222 zł59-15.8%42 238 zł99%-8788 zł0.761
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian85 152 zł48-17.5%24 169 zł100%1247 zł0.805
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja77 277 zł44-18.0%37 002 zł100%-3198 zł0.854

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 301 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 8.11 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 14% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.