HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat bielski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy49 987 mieszkańcówdochody własne 8859 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.34% do -0.38%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.22% do 26.96%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne103 773 zł132-8.4%27 098 zł80%-46 399 zł0.266
●RozwójDoinwestowanieAktywne100 275 zł137-8.4%29 547 zł79%-48 845 zł0.290
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne97 358 zł150-6.6%34 006 zł79%-53 307 zł0.301
●RozwójBez zmianAktywne106 624 zł119-10.2%22 713 zł82%-42 014 zł0.308
Bez zmianDoinwestowanieAktywne103 082 zł123-10.4%25 274 zł80%-44 530 zł0.327
●Szeroki programOgraniczenieAktywne110 544 zł110-11.2%19 718 zł82%-39 019 zł0.335
Bez zmianBez zmianAktywne109 367 zł105-12.2%18 505 zł83%-37 771 zł0.386
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne108 480 zł108-12.7%19 327 zł82%-38 595 zł0.392
●RozwójOgraniczenieAktywne113 310 zł97-12.9%15 430 zł84%-34 731 zł0.418
Szeroki programBez zmianBez zmian86 502 zł127-9.2%58 231 zł77%-51 675 zł0.446
RozwójBez zmianBez zmian89 504 zł114-11.0%56 845 zł79%-47 241 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian83 174 zł132-9.2%63 509 zł76%-54 052 zł0.472
Szeroki programOgraniczenieBez zmian93 249 zł105-11.9%51 059 zł79%-44 322 zł0.479
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian80 104 zł145-7.3%64 968 zł74%-58 562 zł0.482
●OgraniczenieBez zmianAktywne114 673 zł90-14.4%12 664 zł85%-31 942 zł0.483
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne113 773 zł93-14.9%13 501 zł85%-32 781 zł0.487
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian86 132 zł118-11.2%62 161 zł78%-49 687 zł0.493
●Bez zmianOgraniczenieAktywne115 973 zł83-14.9%11 301 zł86%-30 581 zł0.519
Bez zmianBez zmianBez zmian92 399 zł100-12.9%55 568 zł79%-42 949 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian91 509 zł103-13.4%56 412 zł79%-43 775 zł0.529
RozwójOgraniczenieBez zmian96 168 zł92-13.6%49 767 zł81%-39 984 zł0.537
Szeroki programBez zmianRezygnacja77 176 zł123-9.6%78 621 zł75%-54 813 zł0.547
RozwójBez zmianRezygnacja80 269 zł110-11.4%77 054 zł77%-50 341 zł0.565
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja83 929 zł101-12.3%71 444 zł79%-47 453 zł0.570
RozwójDoinwestowanieRezygnacja73 934 zł128-9.6%83 723 zł73%-57 157 zł0.572
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja70 774 zł141-7.8%85 364 zł71%-61 706 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian97 685 zł85-15.1%49 920 zł82%-37 142 zł0.588
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja76 982 zł114-11.6%82 195 zł75%-52 756 zł0.589
●LikwidacjaBez zmianAktywne119 876 zł75-16.6%6942 zł88%-26 231 zł0.593
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian96 782 zł88-15.5%50 779 zł82%-37 984 zł0.595
Bez zmianBez zmianRezygnacja83 253 zł96-13.4%75 597 zł79%-46 012 zł0.609
Bez zmianOgraniczenieBez zmian98 982 zł78-15.5%48 579 zł83%-35 784 zł0.617
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja82 364 zł99-13.8%76 440 zł79%-46 837 zł0.617
RozwójOgraniczenieRezygnacja86 938 zł88-14.1%69 970 zł79%-43 077 zł0.619
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne121 163 zł68-17.0%5594 zł89%-24 884 zł0.631
OgraniczenieBez zmianRezygnacja88 544 zł81-15.5%69 944 zł80%-40 199 zł0.664
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja87 642 zł84-16.0%70 802 zł79%-41 040 zł0.671
LikwidacjaBez zmianBez zmian102 869 zł70-17.2%44 386 zł85%-31 453 zł0.675
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja89 842 zł74-16.0%68 602 zł81%-38 840 zł0.689
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian104 154 zł63-17.7%43 058 zł85%-30 109 zł0.707
LikwidacjaBez zmianRezygnacja93 734 zł66-17.7%64 404 zł83%-34 503 zł0.739
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne126 254 zł53-19.1%0 zł94%-19 301 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja95 019 zł59-18.1%63 076 zł83%-33 159 zł0.769
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian109 227 zł48-19.7%37 881 zł88%-24 546 zł0.808
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja100 097 zł44-20.2%57 925 zł86%-27 591 zł0.861

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 298 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.68 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 61% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.