HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Białystok

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy290 386 mieszkańcówdochody własne 9852 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.76% do 0.33%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.09% do 17.84%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne66 912 zł132+2.8%27 694 zł86%-27 092 zł0.290
●RozwójDoinwestowanieAktywne63 630 zł137+2.8%30 404 zł85%-29 802 zł0.315
●RozwójBez zmianAktywne70 194 zł119+0.7%23 361 zł89%-22 759 zł0.322
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne60 274 zł150+4.8%34 821 zł83%-34 219 zł0.333
Bez zmianDoinwestowanieAktywne66 866 zł123+0.5%26 180 zł86%-25 533 zł0.342
●Szeroki programOgraniczenieAktywne73 966 zł110-0.3%20 032 zł92%-19 430 zł0.346
Bez zmianBez zmianAktywne73 361 zł105-1.5%19 205 zł93%-18 569 zł0.393
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne72 508 zł108-2.0%19 992 zł92%-19 357 zł0.400
●RozwójOgraniczenieAktywne77 156 zł97-2.2%15 804 zł95%-15 202 zł0.423
Szeroki programBez zmianBez zmian52 298 zł127+1.9%48 409 zł81%-34 668 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian55 710 zł114-0.1%45 602 zł84%-30 266 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian49 166 zł132+1.9%52 511 zł79%-37 287 zł0.477
Szeroki programOgraniczenieBez zmian59 326 zł105-1.1%40 915 zł86%-27 035 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne78 903 zł90-3.9%13 132 zł96%-12 507 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne78 036 zł93-4.4%13 936 zł96%-13 312 zł0.490
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian52 532 zł118-0.3%49 752 zł82%-32 950 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian45 680 zł145+4.0%55 452 zł77%-41 771 zł0.493
Bez zmianBez zmianBez zmian59 007 zł100-2.2%42 920 zł86%-26 008 zł0.517
●Bez zmianOgraniczenieAktywne80 236 zł83-4.4%11 736 zł97%-11 112 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian58 152 zł103-2.7%43 725 zł86%-26 800 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian62 648 zł92-3.0%38 211 zł88%-22 737 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja44 342 zł123+1.4%61 632 zł78%-39 031 zł0.542
RozwójBez zmianRezygnacja47 835 zł110-0.6%58 701 zł80%-34 580 zł0.556
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja51 377 zł101-1.6%54 132 zł82%-31 391 zł0.561
RozwójDoinwestowanieRezygnacja41 285 zł128+1.4%65 615 zł75%-41 607 zł0.567
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja44 731 zł114-0.8%62 732 zł79%-37 222 zł0.579
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja37 720 zł141+3.5%68 627 zł74%-46 140 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian64 528 zł85-4.7%37 004 zł90%-19 971 zł0.583
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian63 658 zł88-5.1%37 825 zł89%-20 779 zł0.589
●LikwidacjaBez zmianAktywne84 334 zł75-6.3%7187 zł99%-6573 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja51 211 zł96-2.7%55 895 zł83%-30 274 zł0.597
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja50 356 zł99-3.2%56 700 zł82%-31 065 zł0.605
RozwójOgraniczenieRezygnacja54 778 zł88-3.5%51 303 zł85%-27 045 zł0.608
Bez zmianOgraniczenieBez zmian65 858 zł78-5.1%35 625 zł92%-18 579 zł0.611
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne85 652 zł68-6.8%5807 zł99%-5194 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja56 737 zł81-5.1%49 973 zł86%-24 231 zł0.652
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja55 867 zł84-5.6%50 794 zł86%-25 038 zł0.659
LikwidacjaBez zmianBez zmian69 938 zł70-7.0%31 210 zł95%-14 060 zł0.669
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja58 067 zł74-5.6%48 594 zł87%-22 838 zł0.677
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian71 253 zł63-7.5%29 848 zł96%-12 684 zł0.702
LikwidacjaBez zmianRezygnacja62 151 zł66-7.5%44 174 zł91%-18 314 zł0.728
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne90 961 zł53-9.1%0 zł100%602 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja63 467 zł59-8.0%42 811 zł93%-16 937 zł0.758
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian76 543 zł48-9.8%24 356 zł99%-6911 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja68 761 zł44-10.3%37 303 zł97%-11 158 zł0.851

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 316 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.91 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 43% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.