HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat białostocki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy159 170 mieszkańcówdochody własne 7462 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności0% do 2.01%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.3% do 22.25%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne70 824 zł132+15.9%23 655 zł85%-24 613 zł0.290
●RozwójDoinwestowanieAktywne67 958 zł137+15.9%25 882 zł83%-26 839 zł0.316
●RozwójBez zmianAktywne73 674 zł119+13.7%19 792 zł87%-20 751 zł0.322
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne65 053 zł150+18.2%29 805 zł82%-30 763 zł0.334
Bez zmianDoinwestowanieAktywne70 780 zł123+13.4%22 097 zł86%-23 021 zł0.342
●Szeroki programOgraniczenieAktywne76 796 zł110+12.5%17 210 zł90%-18 169 zł0.346
Bez zmianBez zmianAktywne76 444 zł105+11.2%16 061 zł92%-16 992 zł0.392
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne75 474 zł108+10.7%16 980 zł90%-17 913 zł0.400
●RozwójOgraniczenieAktywne79 578 zł97+10.3%13 426 zł95%-14 385 zł0.423
Szeroki programBez zmianBez zmian58 420 zł127+15.0%43 515 zł81%-29 540 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian61 383 zł114+12.8%41 394 zł83%-25 631 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian55 682 zł132+15.0%47 357 zł80%-31 702 zł0.477
Szeroki programOgraniczenieBez zmian64 374 zł105+11.7%37 227 zł85%-23 118 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne81 064 zł90+8.5%11 028 zł96%-11 969 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne80 083 zł93+8.0%11 960 zł96%-12 901 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian58 615 zł118+12.5%45 263 zł82%-27 837 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian52 665 zł145+17.3%49 556 zł78%-35 673 zł0.494
Bez zmianBez zmianBez zmian64 265 zł100+10.3%39 357 zł86%-21 825 zł0.516
●Bez zmianOgraniczenieAktywne82 283 zł83+8.0%9760 zł97%-10 701 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian63 293 zł103+9.8%40 293 zł85%-22 747 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian67 268 zł92+9.5%35 182 zł87%-19 286 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja51 767 zł123+14.5%56 348 zł79%-32 351 zł0.541
RozwójBez zmianRezygnacja54 797 zł110+12.2%54 108 zł81%-28 406 zł0.554
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja57 724 zł101+11.1%50 055 zł83%-25 924 zł0.560
RozwójDoinwestowanieRezygnacja49 093 zł128+14.5%60 074 zł78%-34 481 zł0.566
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja52 093 zł114+12.0%57 862 zł80%-30 583 zł0.578
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja46 008 zł141+16.7%62 374 zł76%-38 488 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian68 869 zł85+7.6%34 469 zł90%-16 819 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian67 886 zł88+7.1%35 417 zł89%-17 754 zł0.590
●LikwidacjaBez zmianAktywne85 602 zł75+5.8%6090 zł98%-7040 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja57 746 zł96+9.8%51 953 zł84%-24 566 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja56 774 zł99+9.3%52 888 zł83%-25 489 zł0.605
RozwójOgraniczenieRezygnacja60 687 zł88+8.9%47 892 zł85%-22 057 zł0.607
Bez zmianOgraniczenieBez zmian70 086 zł78+7.1%33 217 zł93%-15 554 zł0.610
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne86 810 zł68+5.3%4834 zł99%-5784 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja62 354 zł81+7.1%47 061 zł86%-19 557 zł0.650
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja61 371 zł84+6.6%48 008 zł86%-20 491 zł0.659
LikwidacjaBez zmianBez zmian73 391 zł70+5.0%29 672 zł96%-11 908 zł0.669
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja63 571 zł74+6.6%45 808 zł88%-18 291 zł0.675
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian74 597 zł63+4.5%28 432 zł96%-10 655 zł0.702
LikwidacjaBez zmianRezygnacja66 879 zł66+4.5%42 260 zł93%-14 641 zł0.727
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne91 258 zł53+2.7%0 zł100%-959 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja68 086 zł59+4.0%41 019 zł94%-13 388 zł0.757
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian79 030 zł48+1.9%23 884 zł99%-5846 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja72 522 zł44+1.4%36 478 zł97%-8575 zł0.851

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 270 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.42 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 44% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.