HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Baranów Sandomierski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy11 222 mieszkańcówdochody własne 6871 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.72% do 0.19%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-5.18% do 24.73%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka61 629 zł133-3.3%17 301 zł75%-42 409 zł0.263
●RozwójProgramPodwyżka65 621 zł121-5.2%13 024 zł77%-38 132 zł0.287
Szeroki programBez zmianPodwyżka59 602 zł124-5.7%22 965 zł75%-41 715 zł0.350
●Bez zmianProgramPodwyżka69 373 zł109-7.1%8994 zł79%-34 101 zł0.367
RozwójProgramBez zmian53 724 zł121-3.3%37 532 zł73%-42 222 zł0.381
RozwójBez zmianPodwyżka63 577 zł112-7.5%18 757 zł77%-37 458 zł0.402
●Szeroki programProgramBez zmian49 742 zł133-1.3%41 716 zł70%-46 487 zł0.404
Bez zmianProgramBez zmian57 467 zł109-5.2%33 593 zł76%-38 204 zł0.410
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka57 282 zł116-7.1%28 036 zł74%-42 590 zł0.429
Szeroki programBez zmianBez zmian48 074 zł124-3.7%47 587 zł70%-45 653 zł0.457
RozwójBez zmianBez zmian52 038 zł112-5.7%43 423 zł73%-41 408 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka73 276 zł96-9.1%4752 zł82%-29 860 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian61 357 zł96-7.3%29 466 zł79%-33 978 zł0.488
RozwójProgramObniżka44 931 zł121-1.8%56 346 zł69%-45 240 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka67 312 zł100-9.4%14 827 zł79%-33 448 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka48 666 zł109-3.7%52 415 zł72%-41 230 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka61 264 zł104-8.9%23 852 zł77%-38 325 zł0.490
Bez zmianBez zmianBez zmian55 763 zł100-7.5%39 503 zł76%-37 409 zł0.517
Szeroki programWstrzymanieBez zmian45 970 zł116-5.2%52 255 zł69%-46 437 zł0.521
●Szeroki programProgramObniżka40 955 zł133+0.2%60 521 zł66%-49 496 zł0.528
OgraniczenieProgramObniżka52 547 zł96-5.8%48 297 zł75%-37 015 zł0.534
RozwójWstrzymanieBez zmian49 942 zł104-7.1%48 083 zł72%-42 184 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka43 510 zł112-4.2%61 695 zł69%-44 322 zł0.551
Szeroki programBez zmianObniżka39 553 zł124-2.3%65 851 zł66%-48 557 zł0.563
Bez zmianBez zmianObniżka47 227 zł100-6.1%57 784 zł72%-40 332 zł0.576
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka65 006 zł92-10.7%19 913 zł79%-34 305 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian65 164 zł83-9.4%25 627 zł80%-29 849 zł0.594
OgraniczenieBez zmianBez zmian59 633 zł87-9.6%35 399 zł79%-33 206 zł0.604
OgraniczenieBez zmianPodwyżka71 194 zł87-11.4%10 708 zł82%-29 229 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian53 674 zł92-8.9%44 155 zł75%-38 176 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka37 610 zł116-3.7%70 195 zł64%-49 275 zł0.615
Głębokie cięcieProgramObniżka56 345 zł83-8.0%44 614 zł78%-32 896 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka77 095 zł83-11.2%666 zł83%-25 717 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka41 575 zł104-5.7%66 031 zł68%-45 030 zł0.619
OgraniczenieBez zmianObniżka51 088 zł87-8.2%53 787 zł75%-36 139 zł0.638
Bez zmianWstrzymanieObniżka45 299 zł92-7.5%62 112 zł71%-41 031 zł0.656
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka68 898 zł79-12.7%15 784 zł81%-30 075 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian57 553 zł79-10.9%40 040 zł78%-33 961 zł0.695
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian63 420 zł74-11.6%31 727 zł80%-29 099 zł0.713
OgraniczenieWstrzymanieObniżka49 169 zł79-9.6%58 035 zł75%-36 828 zł0.725
Głębokie cięcieBez zmianObniżka54 867 zł74-10.3%50 171 zł78%-32 043 zł0.727
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka74 993 zł74-13.4%6829 zł83%-25 108 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian61 350 zł66-13.0%36 291 zł79%-29 843 zł0.804
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka52 957 zł66-11.6%54 412 zł77%-32 721 zł0.817
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka72 706 zł66-14.7%11 827 zł83%-25 943 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 309 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.63 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 75% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.