HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat stalowowolski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy100 034 mieszkańcówdochody własne 9447 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.7% do 0.02%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.55% do 26.34%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne126 784 zł132-3.5%27 403 zł91%-25 529 zł0.253
●RozwójDoinwestowanieAktywne123 013 zł137-3.5%30 110 zł89%-28 236 zł0.277
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne120 219 zł150-1.5%34 472 zł86%-32 598 zł0.283
●RozwójBez zmianAktywne129 506 zł119-5.4%23 122 zł95%-21 248 zł0.301
Bez zmianDoinwestowanieAktywne125 693 zł123-5.6%25 943 zł92%-24 023 zł0.319
●Szeroki programOgraniczenieAktywne133 743 zł110-6.4%19 819 zł96%-17 945 zł0.330
Bez zmianBez zmianAktywne132 119 zł105-7.5%19 022 zł96%-17 112 zł0.382
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne131 254 zł108-8.0%19 819 zł96%-17 912 zł0.388
●RozwójOgraniczenieAktywne136 376 zł97-8.2%15 640 zł97%-13 767 zł0.416
Szeroki programBez zmianBez zmian107 030 zł127-4.3%59 974 zł85%-33 141 zł0.444
RozwójBez zmianBez zmian109 926 zł114-6.2%58 566 zł87%-28 791 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian103 452 zł132-4.3%65 391 zł85%-35 757 zł0.469
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian100 486 zł145-2.3%66 878 zł83%-40 188 zł0.476
Szeroki programOgraniczenieBez zmian113 965 zł105-7.1%52 592 zł90%-25 585 zł0.479
●OgraniczenieBez zmianAktywne137 583 zł90-9.8%13 010 zł98%-11 112 zł0.481
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne136 704 zł93-10.2%13 824 zł97%-11 928 zł0.486
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian106 303 zł118-6.4%64 021 zł86%-31 476 zł0.493
●Bez zmianOgraniczenieAktywne138 904 zł83-10.2%11 624 zł98%-9728 zł0.518
Bez zmianBez zmianBez zmian112 711 zł100-8.2%57 270 zł90%-24 586 zł0.524
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian111 843 zł103-8.7%58 089 zł90%-25 388 zł0.531
RozwójOgraniczenieBez zmian116 772 zł92-9.0%51 282 zł94%-21 337 zł0.539
Szeroki programBez zmianRezygnacja96 385 zł123-4.7%81 006 zł83%-37 521 zł0.550
RozwójBez zmianRezygnacja99 383 zł110-6.6%79 410 zł85%-33 122 zł0.570
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja103 325 zł101-7.6%73 618 zł86%-29 958 zł0.575
RozwójDoinwestowanieRezygnacja92 904 zł128-4.7%86 241 zł82%-40 093 zł0.575
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja89 835 zł141-2.8%87 916 zł81%-44 573 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian118 154 zł85-10.5%51 445 zł95%-18 610 zł0.591
●LikwidacjaBez zmianAktywne142 938 zł75-12.0%7122 zł99%-5236 zł0.593
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja95 857 zł114-6.8%84 685 zł83%-35 763 zł0.595
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian117 272 zł88-11.0%52 280 zł95%-19 428 zł0.597
Bez zmianBez zmianRezygnacja102 268 zł96-8.7%77 928 zł86%-28 868 zł0.616
Bez zmianOgraniczenieBez zmian119 472 zł78-11.0%50 080 zł96%-17 228 zł0.620
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja101 401 zł99-9.2%78 747 zł86%-29 670 zł0.623
RozwójOgraniczenieRezygnacja106 234 zł88-9.4%72 120 zł89%-25 660 zł0.625
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne144 246 zł68-12.5%5752 zł100%-3867 zł0.631
OgraniczenieBez zmianRezygnacja107 717 zł81-11.0%72 098 zł91%-22 885 zł0.671
LikwidacjaBez zmianBez zmian123 489 zł70-12.8%45 740 zł97%-12 756 zł0.678
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja106 836 zł84-11.4%72 932 zł90%-23 703 zł0.678
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja109 036 zł74-11.4%70 732 zł93%-21 503 zł0.696
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian124 794 zł63-13.2%44 390 zł98%-11 390 zł0.710
LikwidacjaBez zmianRezygnacja113 057 zł66-13.2%66 387 zł96%-17 026 zł0.746
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne149 483 zł53-14.7%0 zł100%1874 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja114 362 zł59-13.6%65 037 zł96%-15 659 zł0.775
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian130 012 zł48-15.4%39 039 zł99%-5671 zł0.811
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja119 586 zł44-15.8%59 703 zł98%-9935 zł0.866

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 302 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 9.01 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 27% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.