HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat niżański

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy63 189 mieszkańcówdochody własne 8531 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.7% do 0.35%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów2.42% do 22.89%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne97 323 zł132-1.9%25 707 zł97%-13 273 zł0.269
●RozwójDoinwestowanieAktywne93 970 zł137-1.9%28 344 zł96%-15 905 zł0.294
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne91 079 zł150+0.1%32 416 zł94%-19 982 zł0.306
●RozwójBez zmianAktywne100 150 zł119-3.8%21 703 zł99%-9269 zł0.310
Bez zmianDoinwestowanieAktywne96 759 zł123-4.0%24 437 zł98%-11 961 zł0.329
●Szeroki programOgraniczenieAktywne103 882 zł110-4.8%18 573 zł99%-6139 zł0.337
Bez zmianBez zmianAktywne102 878 zł105-5.9%17 861 zł99%-5395 zł0.387
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne101 970 zł108-6.4%18 708 zł99%-6243 zł0.394
●RozwójOgraniczenieAktywne106 629 zł97-6.7%14 661 zł100%-2228 zł0.419
Szeroki programBez zmianBez zmian81 106 zł127-2.7%49 812 zł92%-20 953 zł0.447
RozwójBez zmianBez zmian84 078 zł114-4.6%47 689 zł95%-16 878 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian77 915 zł132-2.7%54 185 zł89%-23 494 zł0.473
Szeroki programOgraniczenieBez zmian87 643 zł105-5.6%42 838 zł96%-13 844 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne108 002 zł90-8.3%12 233 zł100%222 zł0.483
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian74 880 zł145-0.7%56 457 zł86%-27 642 zł0.484
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne107 081 zł93-8.7%13 095 zł100%-641 zł0.488
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian80 847 zł118-4.8%52 117 zł93%-19 480 zł0.493
●Bez zmianOgraniczenieAktywne109 281 zł83-8.7%10 895 zł100%1559 zł0.519
Bez zmianBez zmianBez zmian86 950 zł100-6.7%45 708 zł97%-12 933 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian86 039 zł103-7.2%46 576 zł96%-13 784 zł0.529
RozwójOgraniczenieBez zmian90 535 zł92-7.4%40 841 zł98%-9861 zł0.536
Szeroki programBez zmianRezygnacja72 370 zł123-3.2%65 187 zł86%-25 306 zł0.546
RozwójBez zmianRezygnacja75 427 zł110-5.1%62 960 zł91%-21 183 zł0.563
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja78 912 zł101-6.0%58 245 zł93%-18 191 zł0.569
RozwójDoinwestowanieRezygnacja69 260 zł128-3.2%69 441 zł85%-27 804 zł0.571
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja66 139 zł141-1.2%71 739 zł84%-32 000 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian92 054 zł85-9.0%40 263 zł99%-7338 zł0.587
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja72 277 zł114-5.3%67 253 zł87%-23 741 zł0.587
●LikwidacjaBez zmianAktywne113 028 zł75-10.6%6718 zł100%5727 zł0.593
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian91 131 zł88-9.5%41 145 zł99%-8203 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja78 384 zł96-7.2%60 840 zł94%-17 190 zł0.606
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja77 474 zł99-7.6%61 707 zł93%-18 040 zł0.615
Bez zmianOgraniczenieBez zmian93 331 zł78-9.5%38 945 zł99%-6003 zł0.615
RozwójOgraniczenieRezygnacja81 890 zł88-7.9%56 107 zł96%-14 159 zł0.617
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne114 294 zł68-11.0%5393 zł100%7050 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja83 493 zł81-9.5%55 389 zł97%-11 588 zł0.662
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja82 570 zł84-9.9%56 271 zł97%-12 453 zł0.669
LikwidacjaBez zmianBez zmian97 062 zł70-11.3%34 925 zł100%-1853 zł0.674
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja84 770 zł74-9.9%54 071 zł98%-10 253 zł0.687
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian98 326 zł63-11.7%33 621 zł100%-533 zł0.706
LikwidacjaBez zmianRezygnacja88 506 zł66-11.7%50 047 zł99%-6098 zł0.737
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne119 214 zł53-13.2%0 zł100%12 434 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja89 770 zł59-12.2%48 742 zł99%-4778 zł0.767
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian103 229 zł48-13.9%28 567 zł100%4831 zł0.808
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja94 677 zł44-14.4%43 687 zł100%591 zł0.859

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 290 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 9.13 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 9% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.