HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Gawłuszowice

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy2739 mieszkańcówdochody własne 10 492 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.79% do 0.72%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów3.67% do 27.92%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka182 121 zł133+4.1%21 071 zł100%192 zł0.204
●RozwójProgramPodwyżka187 004 zł121+2.0%15 769 zł100%5485 zł0.259
Szeroki programBez zmianPodwyżka175 871 zł124+1.5%34 136 zł100%-1246 zł0.314
●Bez zmianProgramPodwyżka191 625 zł109+0.0%10 736 zł100%10 509 zł0.358
RozwójProgramBez zmian161 915 zł121+4.1%62 067 zł99%-5779 zł0.358
●Szeroki programProgramBez zmian157 046 zł133+6.2%67 239 zł98%-11 055 zł0.359
RozwójBez zmianPodwyżka180 725 zł112-0.5%28 979 zł100%4017 zł0.387
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka170 667 zł116+0.0%43 781 zł100%-3837 zł0.401
Bez zmianProgramBez zmian166 522 zł109+2.0%57 162 zł100%-772 zł0.404
Szeroki programBez zmianBez zmian151 532 zł124+3.6%79 487 zł98%-12 133 zł0.433
RozwójBez zmianBez zmian156 373 zł112+1.5%74 346 zł99%-6888 zł0.462
RozwójWstrzymaniePodwyżka175 533 zł104-2.0%38 612 zł100%1439 zł0.479
RozwójProgramObniżka143 353 zł121+5.6%96 685 zł97%-14 089 zł0.481
Bez zmianBez zmianPodwyżka185 320 zł100-2.5%24 088 zł100%9010 zł0.484
Bez zmianProgramObniżka147 950 zł109+3.6%91 792 zł99%-9095 zł0.498
●Szeroki programProgramObniżka138 495 zł133+7.8%101 845 zł96%-19 353 zł0.502
Szeroki programWstrzymanieBez zmian146 770 zł116+2.0%88 349 zł97%-14 501 zł0.505
Bez zmianBez zmianBez zmian160 953 zł100-0.5%69 471 zł100%-1911 zł0.524
RozwójWstrzymanieBez zmian151 622 zł104+0.0%83 196 zł99%-9243 zł0.547
Szeroki programBez zmianObniżka133 528 zł124+5.1%113 114 zł95%-20 165 zł0.556
RozwójBez zmianObniżka138 358 zł112+3.0%107 984 zł97%-14 932 zł0.562
Bez zmianBez zmianObniżka142 928 zł100+1.0%103 121 zł99%-9968 zł0.599
Szeroki programWstrzymanieObniżka129 095 zł116+3.6%121 391 zł95%-22 367 zł0.615
RozwójWstrzymanieObniżka133 935 zł104+1.5%116 250 zł96%-17 122 zł0.635

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 385 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.