HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat leżajski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy66 263 mieszkańcówdochody własne 7486 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.47% do 0.35%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów4.23% do 17.86%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne63 606 zł132-0.8%23 782 zł100%-2462 zł0.294
●RozwójDoinwestowanieAktywne60 729 zł137-0.8%26 300 zł99%-4971 zł0.320
●RozwójBez zmianAktywne66 560 zł119-2.7%20 073 zł100%1251 zł0.325
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne57 719 zł150+1.3%30 068 zł98%-8748 zł0.340
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne63 648 zł123-2.9%22 666 zł100%-1309 zł0.345
●Szeroki programOgraniczenieAktywne69 718 zł110-3.7%17 176 zł100%4144 zł0.348
Bez zmianBez zmianAktywne69 426 zł105-4.8%16 497 zł100%4852 zł0.394
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne68 468 zł108-5.3%17 401 zł100%3946 zł0.402
Szeroki programBez zmianBez zmian51 433 zł127-1.5%39 656 zł97%-9885 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian54 498 zł114-3.5%36 857 zł99%-6103 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian57 526 zł105-4.5%33 119 zł99%-3301 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian48 682 zł132-1.5%43 024 zł95%-12 307 zł0.478
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian51 712 zł118-3.7%40 268 zł98%-8577 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian45 562 zł145+0.4%45 886 zł91%-16 153 zł0.496
Bez zmianBez zmianBez zmian57 474 zł100-5.6%34 161 zł100%-2433 zł0.515
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian56 515 zł103-6.1%35 074 zł99%-3341 zł0.525
Szeroki programBez zmianRezygnacja44 876 zł123-2.0%49 406 zł92%-14 031 zł0.540
RozwójBez zmianRezygnacja48 008 zł110-4.0%46 526 zł97%-10 202 zł0.552
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja50 973 zł101-4.9%42 896 zł99%-7442 zł0.559
RozwójDoinwestowanieRezygnacja42 188 zł128-2.0%52 685 zł91%-16 411 zł0.565
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja45 284 zł114-4.2%49 841 zł93%-12 634 zł0.576
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja39 000 zł141-0.1%55 640 zł86%-20 303 zł0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 277 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.