HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Dębica

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy42 600 mieszkańcówdochody własne 7459 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.04% do 0.16%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.16% do 25.6%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka79 385 zł133-4.9%17 843 zł79%-39 034 zł0.248
●RozwójProgramPodwyżka83 541 zł121-6.8%13 370 zł82%-34 561 zł0.279
Szeroki programBez zmianPodwyżka76 693 zł124-7.3%24 963 zł79%-38 636 zł0.341
●Bez zmianProgramPodwyżka87 453 zł109-8.7%9147 zł83%-30 338 zł0.364
RozwójProgramBez zmian69 578 zł121-4.9%41 720 zł79%-39 636 zł0.375
●Szeroki programProgramBez zmian65 433 zł133-3.0%46 084 zł76%-44 096 zł0.393
RozwójBez zmianPodwyżka80 829 zł112-9.2%20 541 zł82%-34 184 zł0.398
Bez zmianProgramBez zmian73 480 zł109-6.8%37 606 zł80%-35 427 zł0.409
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka73 902 zł116-8.7%30 777 zł79%-39 782 zł0.422
Szeroki programBez zmianBez zmian63 159 zł124-5.4%53 040 zł76%-43 525 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian67 285 zł112-7.3%48 698 zł79%-39 087 zł0.466
●OgraniczenieProgramPodwyżka91 548 zł96-10.7%4673 zł86%-25 864 zł0.484
RozwójProgramObniżka59 256 zł121-3.5%63 203 zł75%-43 379 zł0.486
Bez zmianBez zmianPodwyżka84 722 zł100-11.0%16 432 zł83%-29 983 zł0.488
RozwójWstrzymaniePodwyżka78 048 zł104-10.5%26 414 zł81%-35 321 zł0.488
OgraniczenieProgramBez zmian77 561 zł96-8.9%33 267 zł82%-30 969 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka63 149 zł109-5.4%59 097 zł77%-39 179 zł0.491
Szeroki programWstrzymanieBez zmian60 622 zł116-6.8%58 431 zł75%-44 561 zł0.518
Bez zmianBez zmianBez zmian71 167 zł100-9.2%44 605 zł79%-34 899 zł0.519
●Szeroki programProgramObniżka55 119 zł133-1.5%67 557 zł72%-47 829 zł0.522
OgraniczenieProgramObniżka67 220 zł96-7.5%54 770 zł79%-34 735 zł0.538
RozwójWstrzymanieBez zmian64 756 zł104-8.7%54 080 zł77%-40 113 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka57 273 zł112-5.9%69 565 zł75%-42 703 zł0.553
Szeroki programBez zmianObniżka53 155 zł124-4.0%73 897 zł72%-47 131 zł0.561
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka81 949 zł92-12.3%22 299 zł83%-31 109 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka61 147 zł100-7.8%65 480 zł77%-38 525 zł0.581
Głębokie cięcieProgramBez zmian81 552 zł83-11.0%29 242 zł85%-26 619 zł0.596
OgraniczenieBez zmianPodwyżka88 796 zł87-12.9%12 102 zł85%-25 533 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian75 227 zł87-11.2%40 290 zł82%-30 466 zł0.607
Bez zmianWstrzymanieBez zmian68 647 zł92-10.5%49 978 zł79%-35 915 zł0.608
Szeroki programWstrzymanieObniżka50 806 zł116-5.4%78 921 zł71%-48 086 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka95 552 zł83-12.8%374 zł89%-21 498 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka71 202 zł83-9.6%50 913 zł82%-30 396 zł0.620
RozwójWstrzymanieObniżka54 931 zł104-7.3%74 579 zł74%-43 648 zł0.623
OgraniczenieBez zmianObniżka65 196 zł87-9.8%61 285 zł79%-34 105 zł0.645
Bez zmianWstrzymanieObniżka58 814 zł92-9.2%70 485 zł77%-39 460 zł0.663
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka86 032 zł79-14.2%17 958 zł85%-26 647 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian72 716 zł79-12.5%45 652 zł82%-31 470 zł0.699
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian79 197 zł74-13.2%36 447 zł84%-26 140 zł0.716
OgraniczenieWstrzymanieObniżka62 873 zł79-11.2%66 204 zł79%-35 027 zł0.733
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka92 778 zł74-14.9%8033 zł89%-21 191 zł0.733
Głębokie cięcieBez zmianObniżka69 156 zł74-11.9%57 500 zł82%-29 790 zł0.734
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian76 696 zł66-14.5%41 725 zł83%-27 132 zł0.808
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka90 025 zł66-16.2%13 805 zł87%-22 293 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka66 843 zł66-13.2%62 411 zł81%-30 701 zł0.825

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 323 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.27 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 62% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.