HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat dębicki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy131 981 mieszkańcówdochody własne 6862 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.77% do 0.22%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.01% do 20.49%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (14)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne50 382 zł132+2.2%23 082 zł80%-28 864 zł0.308
●RozwójBez zmianAktywne53 349 zł119+0.1%19 262 zł83%-25 044 zł0.332
●RozwójDoinwestowanieAktywne47 742 zł137+2.2%25 201 zł78%-30 984 zł0.334
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne50 678 zł123-0.1%21 458 zł81%-27 209 zł0.354
●Szeroki programOgraniczenieAktywne56 210 zł110-0.9%16 833 zł84%-22 616 zł0.354
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne44 723 zł150+4.2%29 080 zł77%-34 862 zł0.359
●Bez zmianBez zmianAktywne56 237 zł105-2.0%15 567 zł85%-21 325 zł0.397
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne55 249 zł108-2.5%16 509 zł84%-22 269 zł0.406
●RozwójOgraniczenieAktywne59 113 zł97-2.8%13 087 zł86%-18 869 zł0.427
Szeroki programBez zmianBez zmian40 089 zł127+1.3%39 443 zł76%-33 007 zł0.455
RozwójBez zmianBez zmian43 151 zł114-0.7%37 029 zł78%-29 146 zł0.467
Szeroki programOgraniczenieBez zmian45 899 zł105-1.7%33 308 zł81%-26 778 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian37 557 zł132+1.3%42 878 zł74%-35 069 zł0.481
●OgraniczenieBez zmianAktywne60 738 zł90-4.5%10 698 zł89%-16 464 zł0.487
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian40 587 zł118-0.9%40 495 zł77%-31 254 zł0.491
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne59 740 zł93-5.0%11 652 zł87%-17 419 zł0.493
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian34 444 zł145+3.4%45 348 zł71%-38 988 zł0.503
Bez zmianBez zmianBez zmian46 133 zł100-2.8%34 700 zł81%-25 386 zł0.512
●Bez zmianOgraniczenieAktywne61 940 zł83-5.0%9452 zł90%-15 219 zł0.522
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian45 143 zł103-3.3%35 655 zł81%-26 331 zł0.523
RozwójOgraniczenieBez zmian48 898 zł92-3.6%30 965 zł83%-22 990 zł0.530
Szeroki programBez zmianRezygnacja34 552 zł123+0.8%49 983 zł73%-35 387 zł0.536
RozwójBez zmianRezygnacja37 673 zł110-1.2%47 469 zł76%-31 495 zł0.546
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja40 367 zł101-2.1%43 843 zł78%-29 154 zł0.554
RozwójDoinwestowanieRezygnacja32 075 zł128+0.8%53 321 zł71%-37 423 zł0.562
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja35 163 zł114-1.4%50 840 zł74%-33 577 zł0.570
OgraniczenieBez zmianBez zmian50 619 zł85-5.2%29 937 zł85%-20 542 zł0.578
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja28 904 zł141+2.9%55 892 zł67%-41 372 zł0.582
Bez zmianBez zmianRezygnacja40 712 zł96-3.3%45 041 zł78%-27 705 zł0.585
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian49 619 zł88-5.7%30 904 zł83%-21 499 zł0.587
●LikwidacjaBez zmianAktywne65 161 zł75-6.8%5918 zł95%-11 692 zł0.595
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja39 722 zł99-3.8%45 996 zł78%-28 650 zł0.596
RozwójOgraniczenieRezygnacja43 423 zł88-4.1%41 401 zł81%-25 335 zł0.598
Bez zmianOgraniczenieBez zmian51 819 zł78-5.7%28 704 zł86%-19 299 zł0.606
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne66 353 zł68-7.3%4683 zł96%-10 458 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja45 201 zł81-5.7%40 274 zł82%-22 857 zł0.641
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja44 201 zł84-6.2%41 240 zł81%-23 814 zł0.650
LikwidacjaBez zmianBez zmian55 028 zł70-7.6%25 260 zł89%-15 786 zł0.665
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja46 401 zł74-6.2%39 040 zł83%-21 614 zł0.666
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian56 218 zł63-8.1%24 037 zł90%-14 554 zł0.698
LikwidacjaBez zmianRezygnacja49 614 zł66-8.1%35 593 zł86%-18 097 zł0.719
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja50 804 zł59-8.5%34 370 zł86%-16 865 zł0.749
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne70 692 zł53-9.6%0 zł98%-5782 zł0.750
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian60 543 zł48-10.3%19 588 zł96%-9894 zł0.801
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja55 132 zł44-10.8%29 917 zł93%-12 201 zł0.844

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 268 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.37 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 59% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.