HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat łańcucki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy80 749 mieszkańcówdochody własne 7341 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.22% do 0.38%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.65% do 19.67%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne60 180 zł132+5.9%23 464 zł89%-17 498 zł0.298
●RozwójDoinwestowanieAktywne57 389 zł137+5.9%25 754 zł87%-19 760 zł0.324
●RozwójBez zmianAktywne63 126 zł119+3.8%19 677 zł94%-13 726 zł0.327
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne54 389 zł150+8.0%29 602 zł85%-23 592 zł0.346
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne60 303 zł123+3.6%22 043 zł90%-16 031 zł0.347
●Szeroki programOgraniczenieAktywne66 176 zł110+2.8%17 037 zł96%-11 125 zł0.350
Bez zmianBez zmianAktywne65 988 zł105+1.5%16 019 zł96%-10 056 zł0.395
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne65 019 zł108+1.0%16 940 zł96%-10 984 zł0.403
●RozwójOgraniczenieAktywne69 053 zł97+0.7%13 328 zł98%-7430 zł0.425
Szeroki programBez zmianBez zmian48 629 zł127+5.0%40 484 zł84%-22 915 zł0.453
RozwójBez zmianBez zmian51 680 zł114+3.0%37 994 zł86%-19 091 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian54 605 zł105+1.9%34 161 zł89%-16 563 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian45 958 zł132+5.0%43 987 zł82%-25 107 zł0.479
●OgraniczenieBez zmianAktywne70 630 zł90-1.0%11 000 zł99%-5092 zł0.486
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian48 976 zł118+2.8%41 529 zł85%-21 327 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne69 650 zł93-1.5%11 934 zł98%-6032 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian42 853 zł145+7.1%46 538 zł79%-28 992 zł0.498
Bez zmianBez zmianBez zmian54 647 zł100+0.7%35 593 zł89%-15 368 zł0.514
●Bez zmianOgraniczenieAktywne71 850 zł83-1.5%9734 zł99%-3832 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian53 676 zł103+0.2%36 526 zł89%-16 299 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian57 588 zł92-0.1%31 746 zł93%-12 815 zł0.531
Szeroki programBez zmianRezygnacja42 415 zł123+4.5%51 264 zł81%-26 019 zł0.539
RozwójBez zmianRezygnacja45 530 zł110+2.4%48 671 zł84%-22 141 zł0.550
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja48 395 zł101+1.4%44 937 zł86%-19 614 zł0.557
RozwójDoinwestowanieRezygnacja39 804 zł128+4.5%54 669 zł79%-28 204 zł0.564
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja42 886 zł114+2.2%52 109 zł82%-24 373 zł0.575
OgraniczenieBez zmianBez zmian59 273 zł85-1.8%30 671 zł96%-10 422 zł0.580
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja36 635 zł141+6.6%57 322 zł76%-32 144 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian58 291 zł88-2.3%31 617 zł95%-11 365 zł0.589
Bez zmianBez zmianRezygnacja48 560 zł96+0.2%46 169 zł86%-18 368 zł0.590
●LikwidacjaBez zmianAktywne75 189 zł75-3.4%6076 zł100%-221 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja47 589 zł99-0.3%47 102 zł86%-19 292 zł0.601
RozwójOgraniczenieRezygnacja51 442 zł88-0.6%42 419 zł89%-15 830 zł0.603
Bez zmianOgraniczenieBez zmian60 491 zł78-2.3%29 417 zł96%-9165 zł0.608
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne76 399 zł68-3.9%4822 zł100%1027 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja53 190 zł81-2.3%41 244 zł92%-13 401 zł0.646
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja52 208 zł84-2.7%42 189 zł90%-14 344 zł0.655
LikwidacjaBez zmianBez zmian63 817 zł70-4.2%25 842 zł98%-5569 zł0.667
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja54 408 zł74-2.7%39 989 zł94%-12 144 zł0.671
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian65 024 zł63-4.7%24 599 zł99%-4323 zł0.700
LikwidacjaBez zmianRezygnacja57 737 zł66-4.7%36 410 zł97%-8544 zł0.723
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne80 868 zł53-6.3%0 zł100%5797 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja58 945 zł59-5.2%35 167 zł97%-7298 zł0.753
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian69 479 zł48-7.0%20 001 zł100%431 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja63 403 zł44-7.5%30 560 zł99%-2540 zł0.848

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 273 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.89 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 32% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.