HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Dubiecko

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy8622 mieszkańcówdochody własne 9116 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.83% do -0.01%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-10.72% do 28.65%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka91 432 zł133-4.7%20 534 zł67%-74 691 zł0.240
●RozwójProgramPodwyżka96 021 zł121-6.6%15 568 zł69%-69 726 zł0.276
Szeroki programBez zmianPodwyżka88 024 zł124-7.1%31 322 zł66%-73 686 zł0.337
●Bez zmianProgramPodwyżka100 355 zł109-8.5%10 865 zł70%-65 022 zł0.363
RozwójProgramBez zmian79 593 zł121-4.7%56 460 zł65%-73 452 zł0.372
●Szeroki programProgramBez zmian75 017 zł133-2.8%61 304 zł63%-78 401 zł0.386
RozwójBez zmianPodwyżka92 589 zł112-9.0%26 490 zł68%-68 748 zł0.397
Bez zmianProgramBez zmian83 914 zł109-6.6%51 875 zł67%-68 764 zł0.408
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka84 611 zł116-8.5%39 999 zł66%-74 711 zł0.420
Szeroki programBez zmianBez zmian72 100 zł124-5.2%72 266 zł63%-77 260 zł0.448
RozwójBez zmianBez zmian76 651 zł112-7.1%67 448 zł65%-72 338 zł0.465
●OgraniczenieProgramPodwyżka104 958 zł96-10.5%5813 zł73%-59 971 zł0.483
RozwójProgramObniżka67 442 zł121-3.3%87 718 zł62%-76 202 zł0.484
RozwójWstrzymaniePodwyżka89 186 zł104-10.3%35 155 zł68%-69 760 zł0.487
Bez zmianBez zmianPodwyżka96 901 zł100-10.8%21 917 zł70%-64 070 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian88 500 zł96-8.7%46 973 zł70%-63 733 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka71 754 zł109-5.2%83 145 zł64%-71 526 zł0.491
Szeroki programWstrzymanieBez zmian68 984 zł116-6.6%80 236 zł62%-78 194 zł0.516
●Szeroki programProgramObniżka62 876 zł133-1.3%92 551 zł61%-81 140 zł0.517
Bez zmianBez zmianBez zmian80 950 zł100-9.0%62 890 zł66%-67 677 zł0.520
OgraniczenieProgramObniżka76 327 zł96-7.3%78 313 zł66%-66 510 zł0.540
RozwójWstrzymanieBez zmian73 545 zł104-8.5%75 407 zł64%-73 260 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka64 864 zł112-5.7%97 824 zł62%-74 989 zł0.554
Szeroki programBez zmianObniżka60 323 zł124-3.8%102 631 zł61%-79 899 zł0.559
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka93 507 zł92-12.1%30 571 zł70%-65 070 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka69 153 zł100-7.6%93 277 zł64%-70 339 zł0.584
Głębokie cięcieProgramBez zmian92 975 zł83-10.8%42 527 zł72%-58 831 zł0.597
OgraniczenieBez zmianPodwyżka101 476 zł87-12.8%17 026 zł73%-59 049 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian85 508 zł87-11.0%58 045 zł69%-62 675 zł0.609
Bez zmianWstrzymanieBez zmian77 853 zł92-10.3%70 838 zł66%-68 586 zł0.610
Szeroki programWstrzymanieObniżka57 427 zł116-5.2%110 074 zł60%-80 766 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka109 449 zł83-12.6%964 zł75%-55 050 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka80 791 zł83-9.4%74 070 zł68%-61 622 zł0.622
RozwójWstrzymanieObniżka61 978 zł104-7.1%105 256 zł62%-75 843 zł0.626
OgraniczenieBez zmianObniżka73 699 zł87-9.6%88 691 zł66%-65 353 zł0.648
Bez zmianWstrzymanieObniżka66 277 zł92-9.0%100 698 zł63%-71 182 zł0.666
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka98 096 zł79-14.1%25 666 zł72%-60 034 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian82 424 zł79-12.3%65 951 zł68%-63 570 zł0.701
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian89 957 zł74-13.0%53 815 zł71%-57 803 zł0.718
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka105 941 zł74-14.8%12 477 zł75%-54 157 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka70 835 zł79-11.0%96 016 zł65%-66 181 zł0.737
Głębokie cięcieBez zmianObniżka78 137 zł74-11.7%84 472 zł68%-60 494 zł0.738
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian86 885 zł66-14.3%61 656 zł70%-58 683 zł0.810
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka102 573 zł66-16.1%21 024 zł74%-55 127 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka75 284 zł66-13.0%91 787 zł67%-61 308 zł0.829

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 360 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 2.19 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 95% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.