HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat przemyski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy70 688 mieszkańcówdochody własne 8912 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.72% do 0.62%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów4.28% do 19.03%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne84 551 zł132-0.7%26 104 zł100%-1910 zł0.278
●RozwójDoinwestowanieAktywne81 250 zł137-0.7%28 929 zł99%-4717 zł0.303
●RozwójBez zmianAktywne87 544 zł119-2.6%22 142 zł100%2061 zł0.315
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne78 190 zł150+1.4%32 959 zł99%-8764 zł0.317
Bez zmianDoinwestowanieAktywne84 202 zł123-2.8%25 047 zł100%-808 zł0.334
●Szeroki programOgraniczenieAktywne91 257 zł110-3.6%18 788 zł100%5407 zł0.340
Bez zmianBez zmianAktywne90 432 zł105-4.7%18 332 zł100%5897 zł0.389
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne89 540 zł108-5.2%19 158 zł100%5069 zł0.396
●RozwójOgraniczenieAktywne94 166 zł97-5.5%14 913 zł100%9281 zł0.421
Szeroki programBez zmianBez zmian69 125 zł127-1.4%46 581 zł98%-11 050 zł0.449
RozwójBez zmianBez zmian72 255 zł114-3.4%43 840 zł99%-6996 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian65 979 zł132-1.4%50 553 zł96%-13 754 zł0.474
Szeroki programOgraniczenieBez zmian75 807 zł105-4.4%39 348 zł100%-3760 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne95 680 zł90-7.1%12 548 zł100%11 670 zł0.484
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian62 782 zł145+0.5%53 368 zł93%-17 883 zł0.488
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne94 775 zł93-7.6%13 390 zł100%10 826 zł0.489
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian69 067 zł118-3.6%47 862 zł99%-9762 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian75 281 zł100-5.5%41 221 zł100%-3077 zł0.519
●Bez zmianOgraniczenieAktywne96 975 zł83-7.6%11 190 zł100%13 026 zł0.519
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian74 386 zł103-6.0%42 058 zł100%-3908 zł0.527
RozwójOgraniczenieBez zmian78 855 zł92-6.3%36 702 zł100%198 zł0.535
Szeroki programBez zmianRezygnacja60 786 zł123-1.9%59 227 zł94%-16 191 zł0.544
RozwójBez zmianRezygnacja64 000 zł110-3.9%56 367 zł98%-12 081 zł0.560
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja67 474 zł101-4.8%52 003 zł99%-8894 zł0.566
RozwójDoinwestowanieRezygnacja57 719 zł128-1.9%63 085 zł92%-18 844 zł0.570
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja54 439 zł141+0.0%66 020 zł88%-23 030 zł0.582
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja60 889 zł114-4.1%60 276 zł96%-14 797 zł0.584
OgraniczenieBez zmianBez zmian80 509 zł85-7.9%35 587 zł100%2673 zł0.585
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian79 601 zł88-8.3%36 452 zł100%1827 zł0.592
●LikwidacjaBez zmianAktywne100 826 zł75-9.4%6882 zł100%17 325 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja67 107 zł96-6.0%53 715 zł99%-8107 zł0.602
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja66 213 zł99-6.5%54 564 zł99%-8937 zł0.611
RozwójOgraniczenieRezygnacja70 604 zł88-6.7%49 344 zł99%-4880 zł0.613
Bez zmianOgraniczenieBez zmian81 801 zł78-8.3%34 252 zł100%4027 zł0.614
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne102 108 zł68-9.9%5539 zł100%18 666 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja72 340 zł81-8.3%48 130 zł100%-2351 zł0.657
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja71 432 zł84-8.8%48 994 zł100%-3197 zł0.665
LikwidacjaBez zmianBez zmian85 636 zł70-10.2%30 120 zł100%8307 zł0.672
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja73 632 zł74-8.8%46 794 zł100%-997 zł0.683
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian86 915 zł63-10.6%28 798 zł100%9646 zł0.704
LikwidacjaBez zmianRezygnacja77 472 zł66-10.6%42 657 zł100%3288 zł0.733
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne107 143 zł53-12.1%0 zł100%24 194 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja78 751 zł59-11.1%41 335 zł100%4628 zł0.763
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian91 933 zł48-12.8%23 596 zł100%15 153 zł0.806
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja83 773 zł44-13.3%36 117 zł100%10 140 zł0.856

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 298 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.