HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Cieszanów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy6629 mieszkańcówdochody własne 8208 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.19% do -0.27%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.58% do 24.29%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka76 285 zł133-7.7%18 819 zł79%-45 153 zł0.250
●RozwójProgramPodwyżka80 655 zł121-9.5%14 103 zł79%-40 438 zł0.280
Szeroki programBez zmianPodwyżka73 476 zł124-10.0%26 126 zł78%-44 809 zł0.343
●Bez zmianProgramPodwyżka84 776 zł109-11.3%9644 zł82%-35 979 zł0.365
RozwójProgramBez zmian66 198 zł121-7.7%43 067 zł76%-45 839 zł0.376
●Szeroki programProgramBez zmian61 841 zł133-5.8%47 668 zł73%-50 539 zł0.394
RozwójBez zmianPodwyżka77 825 zł112-11.8%21 467 zł79%-40 118 zł0.399
Bez zmianProgramBez zmian70 307 zł109-9.5%38 721 zł79%-41 394 zł0.409
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka70 513 zł116-11.3%32 137 zł77%-46 108 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian59 467 zł124-8.1%54 739 zł73%-50 011 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian63 804 zł112-10.0%50 162 zł76%-45 334 zł0.466
●OgraniczenieProgramPodwyżka89 124 zł96-13.3%4884 zł84%-31 219 zł0.484
RozwójProgramObniżka55 513 zł121-6.3%64 957 zł72%-49 822 zł0.485
Bez zmianBez zmianPodwyżka81 925 zł100-13.5%17 126 zł82%-35 682 zł0.488
OgraniczenieProgramBez zmian74 639 zł96-11.5%34 101 zł80%-36 653 zł0.488
RozwójWstrzymaniePodwyżka74 871 zł104-13.1%27 536 zł79%-41 405 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka59 612 zł109-8.1%60 620 zł75%-45 388 zł0.490
Szeroki programWstrzymanieBez zmian56 768 zł116-9.5%60 314 zł72%-51 190 zł0.519
Bez zmianBez zmianBez zmian67 892 zł100-11.8%45 838 zł78%-40 913 zł0.519
●Szeroki programProgramObniżka51 164 zł133-4.4%69 548 zł70%-54 512 zł0.521
OgraniczenieProgramObniżka63 933 zł96-10.2%56 014 zł77%-40 661 zł0.537
RozwójWstrzymanieBez zmian61 114 zł104-11.3%55 726 zł75%-46 502 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka53 441 zł112-8.6%71 419 zł72%-49 182 zł0.552
Szeroki programBez zmianObniżka49 114 zł124-6.7%75 986 zł69%-53 847 zł0.560
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka78 980 zł92-14.9%23 188 zł81%-36 957 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka57 520 zł100-10.4%67 105 zł75%-44 771 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian78 870 zł83-13.5%29 826 zł83%-32 030 zł0.596
OgraniczenieBez zmianPodwyżka86 248 zł87-15.5%12 516 zł83%-30 949 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian72 199 zł87-13.7%41 246 zł80%-36 199 zł0.607
Bez zmianWstrzymanieBez zmian65 211 zł92-13.1%51 393 zł77%-42 070 zł0.608
Szeroki programWstrzymanieObniżka46 611 zł116-8.1%81 183 zł67%-54 939 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka93 369 zł83-15.3%313 zł86%-26 578 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka68 153 zł83-12.2%51 921 zł79%-36 051 zł0.619
RozwójWstrzymanieObniżka50 947 zł104-10.0%76 606 zł71%-50 262 zł0.623
OgraniczenieBez zmianObniżka61 816 zł87-12.4%62 627 zł77%-40 071 zł0.644
Bez zmianWstrzymanieObniżka55 035 zł92-11.8%72 282 zł74%-45 841 zł0.662
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka83 315 zł79-16.7%18 566 zł83%-32 210 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian69 530 zł79-15.0%46 788 zł79%-37 342 zł0.699
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian76 407 zł74-15.7%37 166 zł83%-31 602 zł0.716
OgraniczenieWstrzymanieObniżka59 343 zł79-13.7%67 702 zł76%-41 127 zł0.732
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka90 470 zł74-17.4%8191 zł86%-26 335 zł0.733
Głębokie cięcieBez zmianObniżka66 013 zł74-14.4%58 628 zł79%-35 487 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian73 749 zł66-17.0%42 608 zł82%-32 732 zł0.807
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka87 548 zł66-18.7%14 141 zł85%-27 582 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka63 550 zł66-15.7%63 693 zł79%-36 530 zł0.824

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 342 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.56 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 64% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.