HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat jarosławski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy115 103 mieszkańcówdochody własne 7935 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.39% do 0.2%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów5.21% do 17.67%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne70 803 zł132-1.1%24 356 zł100%4209 zł0.288
●RozwójDoinwestowanieAktywne67 786 zł137-1.1%27 016 zł100%1555 zł0.314
●RozwójBez zmianAktywne73 764 zł119-3.1%20 625 zł100%7941 zł0.321
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne64 765 zł150+0.9%30 809 zł100%-2245 zł0.332
Bez zmianDoinwestowanieAktywne70 710 zł123-3.2%23 368 zł100%5234 zł0.341
●Szeroki programOgraniczenieAktywne77 105 zł110-4.0%17 539 zł100%11 025 zł0.345
Bez zmianBez zmianAktywne76 632 zł105-5.2%17 038 zł100%11 556 zł0.392
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne75 696 zł108-5.6%17 919 zł100%10 673 zł0.400
●RozwójOgraniczenieAktywne79 991 zł97-5.9%13 892 zł100%14 672 zł0.423
Szeroki programBez zmianBez zmian57 542 zł127-1.9%41 201 zł99%-4308 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian60 623 zł114-3.8%38 363 zł100%-498 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian54 660 zł132-1.9%44 691 zł99%-6865 zł0.477
Szeroki programOgraniczenieBez zmian63 822 zł105-4.8%34 458 zł100%2485 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne81 536 zł90-7.5%11 682 zł100%16 902 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne80 588 zł93-8.0%12 577 zł100%16 006 zł0.490
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian57 704 zł118-4.0%41 898 zł99%-3108 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian51 520 zł145+0.1%47 596 zł97%-10 743 zł0.493
Bez zmianBez zmianBez zmian63 610 zł100-5.9%35 633 zł100%3195 zł0.517
●Bez zmianOgraniczenieAktywne82 788 zł83-8.0%10 377 zł100%18 206 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian62 671 zł103-6.4%36 523 zł100%2310 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian66 830 zł92-6.7%31 707 zł100%6211 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja50 389 zł123-2.4%51 478 zł98%-9054 zł0.542
RozwójBez zmianRezygnacja53 543 zł110-4.3%48 557 zł99%-5191 zł0.555
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja56 675 zł101-5.3%44 762 zł100%-2255 zł0.561
RozwójDoinwestowanieRezygnacja47 577 zł128-2.4%54 874 zł95%-11 564 zł0.567
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja50 692 zł114-4.5%51 992 zł98%-7755 zł0.579
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja44 364 zł141-0.4%57 877 zł92%-15 494 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian68 497 zł85-8.3%30 410 zł100%8521 zł0.583
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian67 546 zł88-8.7%31 321 zł100%7623 zł0.590
●LikwidacjaBez zmianAktywne86 350 zł75-9.8%6431 zł100%22 144 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja56 602 zł96-6.4%45 794 zł100%-1447 zł0.596
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja55 664 zł99-6.9%46 692 zł100%-2332 zł0.606
RozwójOgraniczenieRezygnacja59 755 zł88-7.2%41 979 zł100%1522 zł0.608
Bez zmianOgraniczenieBez zmian69 746 zł78-8.7%29 121 zł100%9823 zł0.611
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne87 590 zł68-10.3%5139 zł100%23 435 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja61 493 zł81-8.7%40 583 zł100%3884 zł0.652
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja60 543 zł84-9.2%41 494 zł100%2986 zł0.660
LikwidacjaBez zmianBez zmian73 294 zł70-10.6%25 304 zł100%13 745 zł0.670
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja62 743 zł74-9.2%39 294 zł100%5186 zł0.677
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian74 532 zł63-11.0%24 028 zł100%15 033 zł0.702
LikwidacjaBez zmianRezygnacja66 294 zł66-11.0%35 473 zł100%9112 zł0.728
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne92 306 zł53-12.5%0 zł100%28 564 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja67 533 zł59-11.5%34 196 zł100%10 401 zł0.758
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian79 231 zł48-13.2%19 153 zł100%20 144 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja72 236 zł44-13.7%29 300 zł100%15 517 zł0.852

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 284 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.