HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Krosno

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy43 594 mieszkańcówdochody własne 12 776 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.8% do 0.25%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-7.13% do 24.08%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne101 803 zł132-2.9%33 794 zł71%-84 509 zł0.269
●RozwójDoinwestowanieAktywne97 688 zł137-2.9%36 656 zł70%-87 356 zł0.292
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne94 130 zł150-0.9%42 165 zł68%-92 880 zł0.303
●RozwójBez zmianAktywne105 264 zł119-4.8%28 383 zł73%-79 096 zł0.310
Bez zmianDoinwestowanieAktywne101 087 zł123-5.0%31 388 zł72%-82 039 zł0.329
●Szeroki programOgraniczenieAktywne110 148 zł110-5.8%24 584 zł75%-75 299 zł0.336
Bez zmianBez zmianAktywne108 572 zł105-6.9%23 217 zł75%-73 883 zł0.388
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne107 860 zł108-7.4%23 837 zł75%-74 504 zł0.393
●RozwójOgraniczenieAktywne113 490 zł97-7.6%19 309 zł76%-70 024 zł0.419
Szeroki programBez zmianBez zmian81 090 zł127-3.6%71 833 zł67%-90 523 zł0.447
RozwójBez zmianBez zmian84 731 zł114-5.6%70 178 zł68%-85 059 zł0.470
RozwójDoinwestowanieBez zmian77 180 zł132-3.6%78 199 zł65%-93 291 zł0.472
Szeroki programOgraniczenieBez zmian89 402 zł105-6.5%62 921 zł70%-81 352 zł0.479
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian73 444 zł145-1.7%79 960 zł64%-98 864 zł0.482
●OgraniczenieBez zmianAktywne115 214 zł90-9.2%15 817 zł77%-66 499 zł0.483
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne114 483 zł93-9.7%16 459 zł77%-67 142 zł0.487
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian80 758 zł118-5.8%76 598 zł67%-87 923 zł0.493
●Bez zmianOgraniczenieAktywne116 683 zł83-9.7%14 259 zł78%-64 942 zł0.519
Bez zmianBez zmianBez zmian88 218 zł100-7.6%68 677 zł70%-79 795 zł0.522
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian87 502 zł103-8.1%69 328 zł70%-80 421 zł0.528
RozwójOgraniczenieBez zmian92 923 zł92-8.4%61 398 zł72%-76 025 zł0.537
Szeroki programBez zmianRezygnacja69 762 zł123-4.1%97 032 zł64%-94 295 zł0.548
RozwójBez zmianRezygnacja73 513 zł110-6.0%95 151 zł65%-88 786 zł0.566
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja78 082 zł101-7.0%88 111 zł67%-85 114 zł0.570
RozwójDoinwestowanieRezygnacja65 956 zł128-4.1%103 179 zł63%-97 026 zł0.572
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja62 109 zł141-2.2%105 166 zł62%-102 644 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian94 831 zł85-9.9%61 553 zł73%-72 443 zł0.588
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja69 641 zł114-6.2%101 355 zł64%-91 614 zł0.589
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian94 096 zł88-10.4%62 225 zł73%-73 091 zł0.593
●LikwidacjaBez zmianAktywne121 710 zł75-11.5%8585 zł79%-59 283 zł0.593
Bez zmianBez zmianRezygnacja77 108 zł96-8.1%93 428 zł67%-83 479 zł0.610
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja76 392 zł99-8.6%94 078 zł67%-84 104 zł0.616
Bez zmianOgraniczenieBez zmian96 296 zł78-10.4%60 025 zł74%-70 891 zł0.617
RozwójOgraniczenieRezygnacja81 713 zł88-8.8%86 363 zł69%-79 743 zł0.619
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne123 160 zł68-11.9%7048 zł79%-57 748 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja83 728 zł81-10.4%86 295 zł70%-76 119 zł0.664
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja82 994 zł84-10.8%86 967 zł70%-76 766 zł0.669
LikwidacjaBez zmianBez zmian101 300 zł70-12.2%54 589 zł76%-65 258 zł0.674
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja85 194 zł74-10.8%84 767 zł71%-74 566 zł0.689
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian102 746 zł63-12.6%53 082 zł77%-63 727 zł0.707
LikwidacjaBez zmianRezygnacja90 203 zł66-12.6%79 324 zł73%-68 926 zł0.738
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne129 496 zł53-14.1%0 zł82%-50 715 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja91 650 zł59-13.1%77 816 zł75%-67 394 zł0.768
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian109 056 zł48-14.8%46 608 zł79%-56 724 zł0.808
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja97 967 zł44-15.2%71 373 zł77%-60 383 zł0.860

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 365 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.11 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 86% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.