HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Bukowsko

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy5267 mieszkańcówdochody własne 11 890 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.58% do 0.45%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów4.91% do 25.21%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka181 742 zł133-1.3%23 162 zł100%7921 zł0.206
●RozwójProgramPodwyżka187 028 zł121-3.3%17 374 zł100%13 698 zł0.260
Szeroki programBez zmianPodwyżka175 097 zł124-3.7%35 633 zł100%5763 zł0.316
●Bez zmianProgramPodwyżka192 043 zł109-5.2%11 866 zł100%19 196 zł0.358
RozwójProgramBez zmian160 509 zł121-1.3%62 108 zł100%54 zł0.358
●Szeroki programProgramBez zmian155 241 zł133+0.7%67 722 zł99%-5703 zł0.360
RozwójBez zmianPodwyżka180 351 zł112-5.7%29 937 zł100%11 506 zł0.388
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka169 465 zł116-5.2%45 067 zł100%2504 zł0.403
Bez zmianProgramBez zmian165 508 zł109-3.3%56 771 zł100%5532 zł0.404
Szeroki programBez zmianBez zmian149 381 zł124-1.8%79 402 zł99%-7425 zł0.434
RozwójBez zmianBez zmian154 618 zł112-3.7%73 822 zł100%-1703 zł0.462
RozwójProgramObniżka140 898 zł121+0.2%95 644 zł99%-10 013 zł0.480
RozwójWstrzymaniePodwyżka174 732 zł104-7.1%39 358 zł100%8262 zł0.480
●OgraniczenieProgramPodwyżka197 461 zł96-7.3%5848 zł100%25 201 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka185 337 zł100-7.5%24 535 zł100%16 969 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian170 904 zł96-5.4%50 968 zł100%11 511 zł0.491
Bez zmianProgramObniżka145 885 zł109-1.8%90 321 zł100%-4550 zł0.497
●Szeroki programProgramObniżka135 642 zł133+2.2%101 245 zł98%-15 755 zł0.502
Szeroki programWstrzymanieBez zmian144 222 zł116-3.3%88 145 zł99%-10 414 zł0.506
Bez zmianBez zmianBez zmian159 587 zł100-5.7%68 520 zł100%3740 zł0.524
RozwójWstrzymanieBez zmian149 472 zł104-5.2%82 552 zł100%-4677 zł0.548
OgraniczenieProgramObniżka151 265 zł96-3.9%84 535 zł100%1410 zł0.552
Szeroki programBez zmianObniżka130 365 zł124-0.3%111 962 zł97%-17 156 zł0.555
RozwójBez zmianObniżka135 590 zł112-2.3%106 397 zł99%-11 448 zł0.561
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka179 730 zł92-8.9%34 023 zł100%13 741 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka140 546 zł100-4.2%101 108 zł99%-6020 zł0.598
Głębokie cięcieProgramBez zmian176 158 zł83-7.5%45 613 zł100%17 322 zł0.602
OgraniczenieBez zmianPodwyżka190 719 zł87-9.6%18 747 zł100%22 934 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka125 557 zł116-1.8%120 131 zł96%-19 945 zł0.615
OgraniczenieBez zmianBez zmian164 948 zł87-7.7%62 755 zł100%9680 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian154 452 zł92-7.1%77 235 zł100%782 zł0.616
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka202 735 zł83-9.4%0 zł100%31 037 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka130 794 zł104-3.7%114 551 zł98%-14 223 zł0.635
Głębokie cięcieProgramObniżka156 505 zł83-6.1%79 412 zł100%7203 zł0.637
OgraniczenieBez zmianObniżka145 892 zł87-6.3%95 437 zł100%-100 zł0.666
Bez zmianWstrzymanieObniżka135 763 zł92-5.7%109 248 zł99%-8780 zł0.682
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka185 128 zł79-10.9%28 217 zł100%19 726 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian159 829 zł79-9.1%71 453 zł100%6740 zł0.710
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian170 168 zł74-9.8%57 676 zł100%15 453 zł0.726
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka195 959 zł74-11.6%13 358 zł100%28 732 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka141 124 zł79-7.7%103 484 zł100%-2840 zł0.756
Głębokie cięcieBez zmianObniżka151 097 zł74-8.5%90 511 zł100%5656 zł0.757
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian165 064 zł66-11.2%66 235 zł100%12 532 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka190 384 zł66-13.0%22 688 zł100%25 543 zł0.822
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka146 344 zł66-9.8%98 497 zł100%2933 zł0.849

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 420 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.