HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Dukla

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy13 736 mieszkańcówdochody własne 7435 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.99% do 0.43%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.51% do 21.29%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka59 850 zł133-3.4%17 611 zł81%-32 503 zł0.263
●RozwójProgramPodwyżka63 992 zł121-5.3%13 150 zł84%-28 043 zł0.287
Szeroki programBez zmianPodwyżka57 733 zł124-5.8%22 764 zł81%-32 282 zł0.351
●Bez zmianProgramPodwyżka67 889 zł109-7.2%8940 zł86%-23 833 zł0.367
RozwójProgramBez zmian51 704 zł121-3.4%35 160 zł79%-33 633 zł0.381
RozwójBez zmianPodwyżka61 855 zł112-7.7%18 355 zł83%-27 843 zł0.402
●Szeroki programProgramBez zmian47 574 zł133-1.4%39 506 zł76%-38 081 zł0.404
Bez zmianProgramBez zmian55 591 zł109-5.3%31 062 zł81%-29 436 zł0.410
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka55 288 zł116-7.2%27 296 zł80%-33 525 zł0.430
Szeroki programBez zmianBez zmian45 829 zł124-3.9%44 407 zł76%-37 672 zł0.458
RozwójBez zmianBez zmian49 940 zł112-5.8%40 082 zł79%-33 246 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka71 966 zł96-9.2%4482 zł90%-19 375 zł0.484
RozwójProgramObniżka42 626 zł121-1.9%51 804 zł76%-37 756 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian59 655 zł96-7.4%26 745 zł85%-24 994 zł0.487
Bez zmianProgramObniżka46 505 zł109-3.9%47 715 zł78%-33 569 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka65 733 zł100-9.5%14 195 zł86%-23 654 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka59 419 zł104-9.1%22 878 zł83%-29 076 zł0.491
Bez zmianBez zmianBez zmian53 808 zł100-7.7%36 006 zł81%-29 070 zł0.517
Szeroki programWstrzymanieBez zmian43 611 zł116-5.3%48 581 zł76%-38 795 zł0.522
●Szeroki programProgramObniżka38 503 zł133+0.0%56 142 zł73%-42 194 zł0.528
OgraniczenieProgramObniżka50 559 zł96-6.0%43 409 zł81%-29 139 zł0.533
RozwójWstrzymanieBez zmian47 730 zł104-7.2%44 248 zł78%-34 360 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka41 138 zł112-4.4%56 240 zł76%-37 231 zł0.550
Szeroki programBez zmianObniżka37 034 zł124-2.4%60 556 zł73%-41 647 zł0.562
Bez zmianBez zmianObniżka44 998 zł100-6.3%52 172 zł78%-33 065 zł0.575
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka63 305 zł92-10.9%18 712 zł85%-24 877 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian63 629 zł83-9.5%22 701 zł87%-20 658 zł0.594
OgraniczenieBez zmianBez zmian57 849 zł87-9.7%31 713 zł85%-24 653 zł0.604
OgraniczenieBez zmianPodwyżka69 788 zł87-11.5%9855 zł90%-19 221 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian51 606 zł92-9.1%40 162 zł81%-30 175 zł0.606
Głębokie cięcieProgramObniżka54 523 zł83-8.1%39 504 zł84%-24 815 zł0.614
Szeroki programWstrzymanieObniżka34 984 zł116-3.9%64 437 zł71%-42 682 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka75 953 zł83-11.3%188 zł95%-15 023 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka39 095 zł104-5.8%60 113 zł75%-38 257 zł0.619
OgraniczenieBez zmianObniżka49 029 zł87-8.3%47 926 zł81%-28 660 zł0.637
Bez zmianWstrzymanieObniżka42 963 zł92-7.7%56 036 zł77%-34 081 zł0.656
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka67 371 zł79-12.8%14 393 zł88%-20 431 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian55 658 zł79-11.1%35 858 zł84%-25 745 zł0.695
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian61 802 zł74-11.8%27 839 zł87%-20 341 zł0.713
OgraniczenieWstrzymanieObniżka47 005 zł79-9.7%51 744 zł80%-29 664 zł0.725
Głębokie cięcieBez zmianObniżka52 973 zł74-10.4%44 155 zł84%-24 359 zł0.727
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka73 754 zł74-13.5%5795 zł95%-14 893 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian59 620 zł66-13.1%31 898 zł86%-21 421 zł0.804
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka50 957 zł66-11.8%47 922 zł83%-25 352 zł0.817
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka71 346 zł66-14.9%10 245 zł93%-16 091 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 322 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.97 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 57% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.