HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Chorkówka

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy13 451 mieszkańcówdochody własne 6517 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.3% do 0.3%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.46% do 21.76%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka50 318 zł133+4.5%16 438 zł78%-31 774 zł0.275
●RozwójProgramPodwyżka54 182 zł121+2.4%12 336 zł80%-27 701 zł0.293
Szeroki programBez zmianPodwyżka48 754 zł124+1.9%20 606 zł78%-31 139 zł0.357
●Bez zmianProgramPodwyżka57 808 zł109+0.4%8477 zł82%-23 870 zł0.369
RozwójProgramBez zmian43 682 zł121+4.5%31 970 zł76%-31 954 zł0.386
RozwójBez zmianPodwyżka52 601 zł112-0.1%16 569 zł81%-27 086 zł0.405
Bez zmianProgramBez zmian47 299 zł109+2.4%28 165 zł78%-28 134 zł0.412
●Szeroki programProgramBez zmian39 827 zł133+6.6%36 017 zł73%-36 018 zł0.414
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka46 774 zł116+0.4%24 620 zł77%-31 932 zł0.435
Szeroki programBez zmianBez zmian38 581 zł124+4.0%40 297 zł73%-35 241 zł0.462
RozwójBez zmianBez zmian42 419 zł112+1.9%36 270 zł76%-31 197 zł0.468
●OgraniczenieProgramPodwyżka61 556 zł96-1.8%4462 zł85%-19 875 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian51 037 zł96+0.2%24 202 zł81%-24 151 zł0.487
Bez zmianProgramObniżka39 536 zł109+4.0%43 193 zł75%-31 278 zł0.487
Bez zmianBez zmianPodwyżka56 210 zł100-2.1%12 773 zł83%-23 274 zł0.489
RozwójProgramObniżka35 925 zł121+6.1%46 990 zł72%-35 091 zł0.490
RozwójWstrzymaniePodwyżka50 627 zł104-1.6%20 575 zł79%-27 870 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian46 019 zł100-0.1%32 484 zł78%-27 395 zł0.516
Szeroki programWstrzymanieBez zmian36 793 zł116+2.4%43 959 zł72%-35 943 zł0.524
OgraniczenieProgramObniżka43 265 zł96+1.7%39 239 zł78%-27 304 zł0.531
●Szeroki programProgramObniżka32 076 zł133+8.2%51 030 zł68%-39 147 zł0.535
RozwójWstrzymanieBez zmian40 638 zł104+0.4%39 924 zł75%-31 892 zł0.546
RozwójBez zmianObniżka34 897 zł112+3.5%50 852 zł72%-34 230 zł0.549
Szeroki programBez zmianObniżka31 066 zł124+5.6%54 873 zł67%-38 286 zł0.564
Bez zmianBez zmianObniżka38 491 zł100+1.4%47 074 zł75%-30 435 zł0.571
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka54 243 zł92-3.5%16 772 zł82%-24 051 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian54 698 zł83-2.1%20 491 zł84%-20 255 zł0.593
OgraniczenieBez zmianBez zmian49 737 zł87-2.3%28 542 zł81%-23 435 zł0.602
Bez zmianWstrzymanieBez zmian44 245 zł92-1.6%36 131 zł78%-28 083 zł0.603
OgraniczenieBez zmianPodwyżka59 939 zł87-4.2%8819 zł86%-19 301 zł0.604
Głębokie cięcieProgramObniżka46 918 zł83-0.6%35 661 zł81%-23 417 zł0.611
Szeroki programWstrzymanieObniżka29 420 zł116+4.0%58 272 zł67%-38 964 zł0.615
RozwójWstrzymanieObniżka33 258 zł104+1.9%54 245 zł71%-34 891 zł0.616
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka65 228 zł83-4.0%553 zł89%-15 967 zł0.616
OgraniczenieBez zmianObniżka42 201 zł87-0.8%43 188 zł78%-26 483 zł0.633
Bez zmianWstrzymanieObniżka36 858 zł92-0.1%50 458 zł74%-31 061 zł0.651
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian47 971 zł79-3.7%32 180 zł81%-24 113 zł0.692
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka57 980 zł79-5.6%12 809 zł85%-20 069 zł0.693
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian53 380 zł74-4.5%24 984 zł85%-19 559 zł0.710
OgraniczenieWstrzymanieObniżka40 576 zł79-2.3%46 517 zł78%-27 096 zł0.719
Głębokie cięcieBez zmianObniżka45 835 zł74-3.0%39 715 zł81%-22 617 zł0.722
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka63 592 zł74-6.4%5083 zł89%-15 414 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian51 621 zł66-5.9%28 541 zł83%-20 229 zł0.801
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka44 219 zł66-4.5%43 011 zł81%-23 220 zł0.811
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka61 641 zł66-7.8%8992 zł88%-16 173 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 298 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.81 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 67% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.