HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat bieszczadzki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy20 423 mieszkańcówdochody własne 7561 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.9% do 0.19%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.46% do 19.13%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne55 796 zł132-3.6%24 422 zł86%-23 875 zł0.301
●RozwójDoinwestowanieAktywne52 962 zł137-3.6%26 789 zł84%-26 230 zł0.327
●RozwójBez zmianAktywne58 840 zł119-5.6%20 496 zł88%-19 945 zł0.328
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne49 861 zł150-1.7%30 773 zł82%-30 226 zł0.349
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne55 969 zł123-5.8%22 940 zł86%-22 355 zł0.349
●Szeroki programOgraniczenieAktywne61 967 zł110-6.5%17 736 zł92%-17 189 zł0.351
Bez zmianBez zmianAktywne61 793 zł105-7.6%16 708 zł92%-16 132 zł0.396
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne60 841 zł108-8.1%17 604 zł92%-17 029 zł0.404
●RozwójOgraniczenieAktywne64 940 zł97-8.4%13 888 zł96%-13 341 zł0.425
Szeroki programBez zmianBez zmian44 187 zł127-4.4%41 266 zł81%-29 554 zł0.453
RozwójBez zmianBez zmian47 337 zł114-6.3%38 568 zł84%-25 570 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian50 338 zł105-7.3%34 652 zł86%-22 891 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian41 474 zł132-4.4%44 797 zł79%-31 838 zł0.479
●OgraniczenieBez zmianAktywne66 587 zł90-9.9%11 462 zł97%-10 895 zł0.486
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian44 586 zł118-6.5%42 142 zł82%-27 909 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne65 624 zł93-10.4%12 371 zł96%-11 806 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian38 268 zł145-2.5%47 560 zł76%-35 887 zł0.499
Bez zmianBez zmianBez zmian50 395 zł100-8.4%36 018 zł86%-21 703 zł0.514
●Bez zmianOgraniczenieAktywne67 824 zł83-10.4%10 171 zł98%-9606 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian49 441 zł103-8.8%36 933 zł86%-22 603 zł0.524
RozwójOgraniczenieBez zmian53 417 zł92-9.1%32 097 zł88%-18 988 zł0.531
Szeroki programBez zmianRezygnacja37 914 zł123-4.9%51 908 zł78%-32 803 zł0.539
RozwójBez zmianRezygnacja41 129 zł110-6.8%49 200 zł81%-28 780 zł0.550
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja44 070 zł101-7.7%45 396 zł83%-26 134 zł0.557
RozwójDoinwestowanieRezygnacja35 262 zł128-4.9%55 346 zł76%-35 053 zł0.564
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja38 438 zł114-7.0%52 677 zł79%-31 086 zł0.574
OgraniczenieBez zmianBez zmian55 173 zł85-10.7%30 937 zł92%-16 485 zł0.580
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja31 991 zł141-3.0%58 185 zł74%-39 140 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian54 208 zł88-11.1%31 865 zł90%-17 398 zł0.588
Bez zmianBez zmianRezygnacja44 250 zł96-8.8%46 591 zł84%-24 875 zł0.589
●LikwidacjaBez zmianAktywne71 295 zł75-12.2%6315 zł99%-5758 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja43 297 zł99-9.3%47 506 zł83%-25 774 zł0.599
RozwójOgraniczenieRezygnacja47 213 zł88-9.6%42 767 zł86%-22 193 zł0.602
Bez zmianOgraniczenieBez zmian56 408 zł78-11.1%29 665 zł92%-15 198 zł0.608
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne72 521 zł68-12.6%5037 zł99%-4481 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja49 032 zł81-11.1%41 505 zł86%-19 652 zł0.645
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja48 068 zł84-11.6%42 433 zł86%-20 565 zł0.654
LikwidacjaBez zmianBez zmian59 864 zł70-12.9%25 952 zł96%-11 367 zł0.667
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja50 268 zł74-11.6%40 233 zł89%-18 365 zł0.670
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian61 088 zł63-13.3%24 692 zł97%-10 092 zł0.700
LikwidacjaBez zmianRezygnacja53 728 zł66-13.3%36 516 zł92%-14 529 zł0.722
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne77 135 zł53-14.8%0 zł100%547 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja54 953 zł59-13.8%35 255 zł94%-13 254 zł0.752
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian65 686 zł48-15.5%19 943 zł99%-5081 zł0.802
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja59 554 zł44-15.9%30 497 zł98%-8238 zł0.847

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 281 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.58 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 43% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.