HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Dęblin

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy13 842 mieszkańcówdochody własne 7298 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-4.97% do 0.86%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.64% do 22.49%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka63 909 zł133-14.6%18 186 zł81%-38 554 zł0.259
●RozwójProgramPodwyżka68 095 zł121-16.3%13 569 zł84%-33 952 zł0.285
Szeroki programBez zmianPodwyżka61 576 zł124-16.8%23 804 zł81%-38 433 zł0.349
●Bez zmianProgramPodwyżka72 037 zł109-18.0%9203 zł86%-29 602 zł0.366
RozwójProgramBez zmian55 289 zł121-14.6%36 417 zł79%-39 599 zł0.379
●Szeroki programProgramBez zmian51 114 zł133-12.9%40 969 zł77%-44 185 zł0.400
RozwójBez zmianPodwyżka65 743 zł112-18.4%19 257 zł83%-33 852 zł0.401
Bez zmianProgramBez zmian59 219 zł109-16.3%32 276 zł82%-35 264 zł0.410
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka58 965 zł116-18.0%28 695 zł80%-39 849 zł0.429
Szeroki programBez zmianBez zmian49 170 zł124-15.0%46 128 zł77%-43 869 zł0.456
RozwójBez zmianBez zmian53 326 zł112-16.8%41 749 zł79%-39 304 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka76 173 zł96-19.8%4558 zł90%-24 961 zł0.484
RozwójProgramObniżka45 825 zł121-13.3%53 894 zł76%-43 763 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian63 340 zł96-18.2%27 921 zł85%-30 643 zł0.487
Bez zmianProgramObniżka49 746 zł109-15.0%49 778 zł78%-39 441 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka69 667 zł100-20.1%14 960 zł86%-29 521 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka63 141 zł104-19.7%24 136 zł83%-35 255 zł0.491
Bez zmianBez zmianBez zmian57 237 zł100-18.4%37 618 zł82%-34 990 zł0.518
Szeroki programWstrzymanieBez zmian46 796 zł116-16.3%50 656 zł76%-45 159 zł0.521
●Szeroki programProgramObniżka41 659 zł133-11.5%58 258 zł74%-48 338 zł0.525
OgraniczenieProgramObniżka53 856 zł96-16.9%45 435 zł81%-34 835 zł0.534
RozwójWstrzymanieBez zmian50 960 zł104-18.0%46 267 zł78%-40 582 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka44 150 zł112-15.5%58 699 zł76%-43 325 zł0.550
Szeroki programBez zmianObniżka40 003 zł124-13.7%63 041 zł74%-47 879 zł0.561
Bez zmianBez zmianObniżka48 053 zł100-17.2%54 604 zł78%-39 023 zł0.577
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka67 074 zł92-21.3%19 827 zł85%-30 913 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian67 368 zł83-20.1%23 818 zł87%-26 139 zł0.595
OgraniczenieBez zmianPodwyżka73 782 zł87-21.9%10 413 zł90%-24 904 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian61 337 zł87-20.2%33 281 zł84%-30 392 zł0.605
Bez zmianWstrzymanieBez zmian54 881 zł92-19.7%42 125 zł80%-36 256 zł0.607
Szeroki programWstrzymanieObniżka37 804 zł116-15.0%67 213 zł72%-49 076 zł0.615
Głębokie cięcieProgramObniżka57 874 zł83-18.8%41 453 zł84%-30 344 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka80 216 zł83-21.7%101 zł93%-20 437 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka41 960 zł104-16.8%62 836 zł75%-44 511 zł0.620
OgraniczenieBez zmianObniżka52 142 zł87-19.0%50 321 zł81%-34 440 zł0.639
Bez zmianWstrzymanieObniżka45 871 zł92-18.4%58 713 zł77%-40 196 zł0.658
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka71 200 zł79-23.0%15 319 zł89%-26 280 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian58 992 zł79-21.5%37 734 zł83%-31 643 zł0.697
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian65 345 zł74-22.1%29 343 zł87%-25 910 zł0.714
OgraniczenieWstrzymanieObniżka49 971 zł79-20.2%54 382 zł80%-35 599 zł0.727
Głębokie cięcieBez zmianObniżka56 139 zł74-20.9%46 467 zł84%-29 972 zł0.728
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka77 804 zł74-23.7%6213 zł93%-20 403 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian63 010 zł66-23.3%33 681 zł86%-27 147 zł0.805
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka53 979 zł66-22.1%50 499 zł83%-31 117 zł0.819
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka75 233 zł66-24.8%11 017 zł92%-21 764 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 326 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.95 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 57% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.