HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat opolski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy55 078 mieszkańcówdochody własne 7295 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.2% do -0.04%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.51% do 22.42%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne63 473 zł132-6.2%24 251 zł81%-32 478 zł0.294
●RozwójDoinwestowanieAktywne60 606 zł137-6.2%26 503 zł80%-34 720 zł0.321
●RozwójBez zmianAktywne66 417 zł119-8.0%20 285 zł83%-28 510 zł0.325
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne57 608 zł150-4.3%30 525 zł78%-38 752 zł0.341
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne63 514 zł123-8.2%22 618 zł82%-30 808 zł0.345
●Szeroki programOgraniczenieAktywne69 557 zł110-9.0%17 664 zł85%-25 890 zł0.348
Bez zmianBez zmianAktywne69 272 zł105-10.1%16 459 zł86%-24 657 zł0.394
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne68 310 zł108-10.5%17 367 zł85%-25 566 zł0.402
●RozwójOgraniczenieAktywne72 431 zł97-10.8%13 775 zł87%-22 002 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian51 380 zł127-6.9%43 720 zł77%-37 161 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian54 433 zł114-8.8%41 483 zł80%-33 148 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian57 444 zł105-9.7%37 293 zł81%-30 595 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian48 638 zł132-6.9%47 549 zł76%-39 341 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne73 993 zł90-12.3%11 296 zł89%-19 503 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne73 020 zł93-12.8%12 216 zł87%-20 425 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian51 654 zł118-9.0%45 364 zł78%-35 383 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian45 529 zł145-5.0%49 938 zł74%-43 417 zł0.496
Bez zmianBez zmianBez zmian57 398 zł100-10.8%39 355 zł82%-29 250 zł0.515
●Bez zmianOgraniczenieAktywne75 220 zł83-12.8%10 016 zł91%-18 225 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian56 434 zł103-11.2%40 282 zł81%-30 161 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian60 429 zł92-11.5%35 150 zł83%-26 661 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja44 861 zł123-7.4%56 386 zł76%-39 879 zł0.540
RozwójBez zmianRezygnacja47 982 zł110-9.2%54 048 zł77%-35 831 zł0.552
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja50 930 zł101-10.2%49 971 zł79%-33 307 zł0.559
RozwójDoinwestowanieRezygnacja42 182 zł128-7.4%60 118 zł73%-42 029 zł0.565
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja45 264 zł114-9.4%57 816 zł76%-38 038 zł0.576
OgraniczenieBez zmianBez zmian62 102 zł85-13.0%34 356 zł85%-24 114 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja39 007 zł141-5.5%62 517 zł70%-46 140 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian61 128 zł88-13.5%35 295 zł84%-25 038 zł0.589
Bez zmianBez zmianRezygnacja51 012 zł96-11.2%51 804 zł79%-31 900 zł0.592
●LikwidacjaBez zmianAktywne78 630 zł75-14.5%6229 zł95%-14 445 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja50 048 zł99-11.7%52 730 zł79%-32 811 zł0.602
RozwójOgraniczenieRezygnacja53 982 zł88-12.0%47 710 zł81%-29 339 zł0.605
Bez zmianOgraniczenieBez zmian63 328 zł78-13.5%33 095 zł85%-22 838 zł0.609
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne79 846 zł68-14.9%4961 zł96%-13 179 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja55 720 zł81-13.5%46 800 zł82%-26 759 zł0.648
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja54 746 zł84-13.9%47 738 zł82%-27 683 zł0.657
LikwidacjaBez zmianBez zmian66 724 zł70-15.2%29 450 zł88%-19 074 zł0.668
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja56 946 zł74-13.9%45 538 zł83%-25 483 zł0.673
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian67 938 zł63-15.6%28 200 zł90%-17 810 zł0.701
LikwidacjaBez zmianRezygnacja60 346 zł66-15.6%41 889 zł85%-21 714 zł0.725
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne84 392 zł53-17.1%0 zł98%-8227 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja61 561 zł59-16.1%40 639 zł86%-20 450 zł0.755
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian72 469 zł48-17.8%23 546 zł95%-12 874 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja66 095 zł44-18.2%35 987 zł92%-15 510 zł0.849

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 276 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.34 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 57% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.