HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Adamów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy5063 mieszkańcówdochody własne 7354 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-4.09% do 1.08%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-7.05% do 27.92%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka77 503 zł133-9.9%18 631 zł72%-58 453 zł0.249
●RozwójProgramPodwyżka81 670 zł121-11.7%14 072 zł75%-53 895 zł0.280
Szeroki programBez zmianPodwyżka74 838 zł124-12.1%26 514 zł72%-57 654 zł0.342
●Bez zmianProgramPodwyżka85 592 zł109-13.4%9765 zł78%-49 588 zł0.365
RozwójProgramBez zmian67 845 zł121-9.9%45 325 zł70%-57 650 zł0.376
●Szeroki programProgramBez zmian63 690 zł133-8.0%49 683 zł67%-62 193 zł0.394
RozwójBez zmianPodwyżka78 986 zł112-13.9%22 009 zł74%-53 116 zł0.398
Bez zmianProgramBez zmian71 757 zł109-11.7%41 216 zł73%-53 358 zł0.409
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka72 049 zł116-13.4%33 074 zł72%-58 635 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian61 438 zł124-10.3%57 800 zł67%-61 257 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian65 575 zł112-12.1%53 464 zł70%-56 735 zł0.466
●OgraniczenieProgramPodwyżka89 703 zł96-15.4%5181 zł78%-45 004 zł0.484
RozwójProgramObniżka57 621 zł121-8.5%69 506 zł67%-60 420 zł0.485
Bez zmianBez zmianPodwyżka82 890 zł100-15.6%17 755 zł77%-48 830 zł0.488
OgraniczenieProgramBez zmian75 854 zł96-13.6%36 882 zł75%-48 793 zł0.488
RozwójWstrzymaniePodwyżka76 205 zł104-15.2%28 558 zł73%-54 087 zł0.488
Bez zmianProgramObniżka61 524 zł109-10.3%65 405 zł69%-56 139 zł0.490
Szeroki programWstrzymanieBez zmian58 900 zł116-11.7%63 878 zł67%-62 148 zł0.518
Bez zmianBez zmianBez zmian69 468 zł100-13.9%49 376 zł73%-52 464 zł0.519
●Szeroki programProgramObniżka53 474 zł133-6.6%73 854 zł64%-64 953 zł0.522
OgraniczenieProgramObniżka65 611 zł96-12.3%61 083 zł72%-51 588 zł0.538
RozwójWstrzymanieBez zmian63 045 zł104-13.4%59 532 zł69%-57 615 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka55 657 zł112-10.8%76 958 zł67%-59 405 zł0.553
Szeroki programBez zmianObniżka51 530 zł124-9.0%81 286 zł64%-63 916 zł0.561
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka80 118 zł92-16.9%24 414 zł77%-49 789 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka59 542 zł100-12.6%72 879 zł69%-55 145 zł0.581
Głębokie cięcieProgramBez zmian79 858 zł83-15.6%32 866 zł78%-44 341 zł0.596
OgraniczenieBez zmianPodwyżka86 979 zł87-17.5%13 406 zł78%-44 270 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian73 543 zł87-15.8%45 072 zł75%-47 923 zł0.607
Bez zmianWstrzymanieBez zmian66 946 zł92-15.2%55 436 zł72%-53 332 zł0.608
Szeroki programWstrzymanieObniżka49 177 zł116-10.3%86 953 zł63%-64 740 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka93 722 zł83-17.3%778 zł80%-40 533 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka69 605 zł83-14.3%57 238 zł74%-47 149 zł0.620
RozwójWstrzymanieObniżka53 313 zł104-12.1%82 617 zł66%-60 218 zł0.623
OgraniczenieBez zmianObniżka63 606 zł87-14.5%68 747 zł72%-50 618 zł0.644
Bez zmianWstrzymanieObniżka57 206 zł92-13.9%78 529 zł68%-55 947 zł0.662
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka84 218 zł79-18.7%20 067 zł78%-45 214 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian71 032 zł79-17.1%51 113 zł74%-48 777 zł0.699
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian77 527 zł74-17.7%41 238 zł78%-43 494 zł0.716
OgraniczenieWstrzymanieObniżka61 281 zł79-15.8%74 338 zł71%-51 405 zł0.732
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka90 977 zł74-19.4%9295 zł80%-39 822 zł0.733
Głębokie cięcieBez zmianObniżka67 580 zł74-16.5%64 922 zł74%-46 202 zł0.734
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian75 026 zł66-19.0%47 229 zł78%-44 334 zł0.807
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka88 226 zł66-20.6%15 836 zł79%-40 753 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka65 265 zł66-17.7%70 503 zł74%-46 976 zł0.824

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 324 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.42 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 81% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.