HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat łukowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy100 230 mieszkańcówdochody własne 7055 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.43% do 0.67%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.32% do 22.63%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne60 218 zł132-3.8%23 948 zł79%-35 148 zł0.298
●RozwójDoinwestowanieAktywne57 431 zł137-3.8%26 145 zł79%-37 323 zł0.324
●RozwójBez zmianAktywne63 147 zł119-5.8%20 008 zł82%-31 196 zł0.327
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne54 448 zł150-1.9%30 139 zł77%-41 336 zł0.345
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne60 325 zł123-6.0%22 268 zł80%-33 426 zł0.347
●Szeroki programOgraniczenieAktywne66 182 zł110-6.7%17 467 zł83%-28 667 zł0.350
Bez zmianBez zmianAktywne65 991 zł105-7.8%16 189 zł84%-27 357 zł0.395
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne65 016 zł108-8.3%17 109 zł83%-28 278 zł0.403
●RozwójOgraniczenieAktywne69 044 zł97-8.6%13 593 zł85%-24 792 zł0.425
Szeroki programBez zmianBez zmian48 706 zł127-4.6%42 891 zł76%-39 343 zł0.453
RozwójBez zmianBez zmian51 740 zł114-6.5%40 578 zł78%-35 351 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian54 651 zł105-7.5%36 484 zł80%-32 884 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian46 038 zł132-4.6%46 652 zł75%-41 462 zł0.479
●OgraniczenieBez zmianAktywne70 609 zł90-10.1%11 115 zł87%-22 293 zł0.486
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian49 037 zł118-6.7%44 380 zł77%-37 524 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne69 624 zł93-10.6%12 047 zł86%-23 227 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian42 951 zł145-2.7%49 025 zł72%-45 515 zł0.498
Bez zmianBez zmianBez zmian54 689 zł100-8.6%38 475 zł80%-31 471 zł0.514
●Bez zmianOgraniczenieAktywne71 824 zł83-10.6%9847 zł87%-21 027 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian53 712 zł103-9.0%39 416 zł80%-32 394 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian57 619 zł92-9.3%34 374 zł81%-28 967 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja42 509 zł123-5.1%55 142 zł74%-41 793 zł0.539
RozwójBez zmianRezygnacja45 607 zł110-7.0%52 843 zł76%-37 769 zł0.550
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja48 459 zł101-7.9%48 867 zł77%-35 328 zł0.557
RozwójDoinwestowanieRezygnacja39 901 zł128-5.1%58 803 zł71%-43 884 zł0.564
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja42 963 zł114-7.2%56 538 zł75%-39 915 zł0.575
OgraniczenieBez zmianBez zmian59 292 zł85-10.8%33 596 zł83%-26 424 zł0.580
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja36 751 zł141-3.2%61 180 zł68%-47 969 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian58 305 zł88-11.3%34 549 zł83%-27 360 zł0.589
Bez zmianBez zmianRezygnacja48 618 zł96-9.0%50 634 zł78%-33 858 zł0.590
●LikwidacjaBez zmianAktywne75 147 zł75-12.4%6134 zł92%-17 323 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja47 642 zł99-9.5%51 575 zł77%-34 780 zł0.601
RozwójOgraniczenieRezygnacja51 490 zł88-9.8%46 643 zł79%-31 380 zł0.603
Bez zmianOgraniczenieBez zmian60 505 zł78-11.3%32 349 zł84%-25 160 zł0.609
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne76 352 zł68-12.8%4878 zł93%-16 068 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja53 225 zł81-11.3%45 751 zł81%-28 807 zł0.646
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja52 238 zł84-11.7%46 703 zł81%-29 742 zł0.655
LikwidacjaBez zmianBez zmian63 814 zł70-13.1%28 806 zł86%-21 471 zł0.667
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja54 438 zł74-11.7%44 503 zł82%-27 542 zł0.671
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian65 017 zł63-13.5%27 570 zł88%-20 218 zł0.700
LikwidacjaBez zmianRezygnacja57 751 zł66-13.5%40 957 zł84%-23 849 zł0.723
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne80 801 zł53-15.0%0 zł97%-11 200 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja58 955 zł59-14.0%39 720 zł85%-22 596 zł0.753
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian69 452 zł48-15.7%23 025 zł93%-15 367 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja63 393 zł44-16.1%35 181 zł89%-17 739 zł0.848

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 272 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.86 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 62% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.