HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Dzierzkowice

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy5198 mieszkańcówdochody własne 7109 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.74% do 0.23%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-6.57% do 30.35%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka97 019 zł133+1.9%17 463 zł77%-44 582 zł0.236
●RozwójProgramPodwyżka101 047 zł121-0.2%13 166 zł79%-40 314 zł0.273
Szeroki programBez zmianPodwyżka93 979 zł124-0.7%26 794 zł77%-43 803 zł0.334
●Bez zmianProgramPodwyżka104 833 zł109-2.1%9116 zł80%-36 308 zł0.362
RozwójProgramBez zmian86 112 zł121+1.9%48 512 zł75%-44 237 zł0.371
●Szeroki programProgramBez zmian82 094 zł133+3.9%52 740 zł72%-48 523 zł0.385
RozwójBez zmianPodwyżka97 988 zł112-2.6%22 577 zł79%-39 527 zł0.394
Bez zmianProgramBez zmian89 889 zł109-0.2%44 531 zł78%-40 198 zł0.408
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka91 053 zł116-2.1%34 074 zł76%-44 626 zł0.416
Szeroki programBez zmianBez zmian79 494 zł124+1.3%62 010 zł72%-47 608 zł0.447
RozwójBez zmianBez zmian83 494 zł112-0.7%57 803 zł75%-43 343 zł0.465
●OgraniczenieProgramPodwyżka108 775 zł96-4.3%4869 zł82%-32 102 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka95 070 zł104-4.1%29 848 zł78%-40 341 zł0.485
RozwójProgramObniżka75 062 zł121+3.4%75 403 zł72%-47 152 zł0.486
Bez zmianBez zmianPodwyżka101 756 zł100-4.6%18 605 zł80%-35 503 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian93 818 zł96-2.3%40 355 zł79%-35 952 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka78 831 zł109+1.3%71 430 zł74%-43 122 zł0.493
Szeroki programWstrzymanieBez zmian76 833 zł116-0.2%68 689 zł72%-48 343 zł0.514
●Szeroki programProgramObniżka71 051 zł133+5.5%79 622 zł70%-51 430 zł0.518
Bez zmianBez zmianBez zmian87 252 zł100-2.6%53 842 zł78%-39 325 zł0.520
OgraniczenieProgramObniżka82 752 zł96-0.9%67 312 zł77%-38 886 zł0.543
RozwójWstrzymanieBez zmian80 840 zł104-2.1%64 474 zł74%-44 070 zł0.546
RozwójBez zmianObniżka72 770 zł112+0.8%83 941 zł72%-46 159 zł0.556
Szeroki programBez zmianObniżka68 778 zł124+2.9%88 139 zł70%-50 415 zł0.560
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka98 845 zł92-6.0%25 868 zł79%-36 303 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka76 521 zł100-1.2%79 988 zł74%-42 149 zł0.586
Głębokie cięcieProgramBez zmian97 664 zł83-4.6%36 537 zł81%-31 809 zł0.598
OgraniczenieBez zmianPodwyżka105 677 zł87-6.7%14 439 zł82%-31 321 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian84 606 zł92-4.1%60 505 zł77%-40 043 zł0.609
OgraniczenieBez zmianBez zmian91 160 zł87-4.8%49 714 zł79%-35 102 zł0.609
Szeroki programWstrzymanieObniżka66 314 zł116+1.3%94 370 zł69%-51 086 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka112 632 zł83-6.5%758 zł83%-27 991 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka86 589 zł83-3.1%63 652 zł79%-34 746 zł0.626
RozwójWstrzymanieObniżka70 313 zł104-0.7%90 164 zł71%-46 821 zł0.626
OgraniczenieBez zmianObniżka80 420 zł87-3.3%76 065 zł77%-37 937 zł0.651
Bez zmianWstrzymanieObniżka74 072 zł92-2.6%86 203 zł74%-42 803 zł0.667
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka102 775 zł79-8.1%21 691 zł81%-32 054 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian88 523 zł79-6.2%56 342 zł79%-35 809 zł0.701
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian94 985 zł74-6.9%46 064 zł81%-30 976 zł0.719
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka109 513 zł74-8.8%10 539 zł83%-27 233 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka77 980 zł79-4.8%82 205 zł77%-38 580 zł0.739
Głębokie cięcieBez zmianObniżka84 237 zł74-5.5%72 423 zł79%-33 820 zł0.741
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian92 357 zł66-8.3%52 644 zł80%-31 672 zł0.811
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka106 621 zł66-10.2%17 720 zł83%-27 951 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka81 805 zł66-6.9%78 555 zł79%-34 453 zł0.831

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 312 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.54 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 68% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.