HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Annopol

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy7915 mieszkańcówdochody własne 7908 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.8% do 0.33%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-13.4% do 31.3%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka87 964 zł133-7.7%19 492 zł64%-75 324 zł0.242
●RozwójProgramPodwyżka92 257 zł121-9.5%14 836 zł66%-70 668 zł0.277
Szeroki programBez zmianPodwyżka84 917 zł124-10.0%30 088 zł64%-74 063 zł0.338
●Bez zmianProgramPodwyżka96 303 zł109-11.3%10 434 zł67%-66 265 zł0.363
RozwójProgramBez zmian77 173 zł121-7.7%55 644 zł63%-73 293 zł0.373
●Szeroki programProgramBez zmian72 892 zł133-5.8%60 154 zł62%-77 934 zł0.388
RozwójBez zmianPodwyżka89 190 zł112-11.8%25 588 zł66%-69 430 zł0.397
Bez zmianProgramBez zmian81 207 zł109-9.5%51 387 zł64%-68 905 zł0.408
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka81 849 zł116-11.3%38 729 zł63%-74 804 zł0.420
Szeroki programBez zmianBez zmian70 293 zł124-8.1%71 324 zł61%-76 572 zł0.449
RozwójBez zmianBez zmian74 553 zł112-10.0%66 838 zł62%-71 954 zł0.465
●OgraniczenieProgramPodwyżka100 560 zł96-13.3%5741 zł69%-61 572 zł0.484
RozwójProgramObniżka66 011 zł121-6.3%87 139 zł61%-75 232 zł0.485
RozwójWstrzymaniePodwyżka86 131 zł104-13.1%34 220 zł65%-70 159 zł0.487
Bez zmianBez zmianPodwyżka93 216 zł100-13.6%21 340 zł67%-65 050 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian85 450 zł96-11.5%46 876 zł66%-64 231 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka70 037 zł109-8.1%82 891 zł62%-70 855 zł0.491
Szeroki programWstrzymanieBez zmian67 495 zł116-9.5%79 264 zł61%-77 243 zł0.516
●Szeroki programProgramObniżka61 739 zł133-4.4%91 639 zł59%-79 862 zł0.519
Bez zmianBez zmianBez zmian78 567 zł100-11.8%62 603 zł64%-67 589 zł0.520
OgraniczenieProgramObniżka74 268 zł96-10.2%78 521 zł64%-66 195 zł0.540
RozwójWstrzymanieBez zmian71 765 zł104-11.3%74 768 zł62%-72 614 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka63 723 zł112-8.6%97 453 zł61%-73 819 zł0.554
Szeroki programBez zmianObniżka59 471 zł124-6.7%101 930 zł58%-78 426 zł0.560
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka90 166 zł92-14.9%29 962 zł67%-65 768 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka67 729 zł100-10.4%93 228 zł62%-69 465 zł0.583
Głębokie cięcieProgramBez zmian89 595 zł83-13.6%42 798 zł68%-59 672 zł0.597
OgraniczenieBez zmianPodwyżka97 450 zł87-15.5%16 838 zł69%-60 383 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian82 787 zł87-13.7%58 208 zł66%-62 940 zł0.608
Bez zmianWstrzymanieBez zmian75 788 zł92-13.1%70 523 zł64%-68 238 zł0.609
Szeroki programWstrzymanieObniżka56 875 zł116-8.1%109 347 zł58%-79 046 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka104 720 zł83-15.3%1225 zł72%-56 996 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka78 403 zł83-12.2%74 567 zł66%-61 649 zł0.622
RozwójWstrzymanieObniżka61 136 zł104-10.0%104 860 zł60%-74 427 zł0.625
OgraniczenieBez zmianObniżka71 937 zł87-12.4%89 085 zł64%-64 830 zł0.647
Bez zmianWstrzymanieObniżka65 150 zł92-11.8%100 625 zł62%-70 062 zł0.665
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka94 412 zł79-16.7%25 447 zł69%-61 087 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian80 018 zł79-15.0%66 063 zł66%-63 575 zł0.700
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian86 909 zł74-15.7%54 265 zł68%-58 407 zł0.717
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka101 587 zł74-17.4%12 650 zł72%-55 832 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka69 369 zł79-13.7%96 416 zł63%-65 414 zł0.736
Głębokie cięcieBez zmianObniżka76 049 zł74-14.4%85 152 zł66%-60 310 zł0.737
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian84 152 zł66-17.0%62 109 zł67%-59 029 zł0.809
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka98 559 zł66-18.7%21 196 zł71%-56 522 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka73 492 zł66-15.7%92 472 zł65%-60 881 zł0.828

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 335 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 1.26 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 96% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.