HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Lublin

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy328 305 mieszkańcówdochody własne 9792 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.02% do 0.2%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.9% do 18.95%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne60 007 zł132+0.8%28 016 zł78%-44 550 zł0.295
●RozwójDoinwestowanieAktywne56 785 zł137+0.8%30 576 zł77%-47 109 zł0.320
●RozwójBez zmianAktywne63 349 zł119-1.2%23 528 zł80%-40 061 zł0.325
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne53 370 zł150+2.8%35 148 zł74%-51 681 zł0.339
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne60 080 zł123-1.4%26 200 zł78%-42 688 zł0.345
●Szeroki programOgraniczenieAktywne67 059 zł110-2.2%20 351 zł81%-36 884 zł0.348
Bez zmianBez zmianAktywne66 574 zł105-3.4%19 220 zł81%-35 719 zł0.394
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne65 721 zł108-3.9%20 007 zł81%-36 507 zł0.401
●RozwójOgraniczenieAktywne70 309 zł97-4.2%15 967 zł83%-32 500 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian46 019 zł127-0.0%49 668 zł73%-50 558 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian49 486 zł114-2.0%47 005 zł76%-46 015 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian42 942 zł132-0.0%53 913 zł71%-53 041 zł0.478
Szeroki programOgraniczenieBez zmian53 046 zł105-3.0%42 179 zł77%-42 921 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne72 115 zł90-5.8%13 142 zł85%-29 652 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne71 247 zł93-6.2%13 946 zł84%-30 458 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian46 361 zł118-2.2%51 297 zł73%-48 565 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian39 403 zł145+2.0%56 656 zł68%-57 666 zł0.495
Bez zmianBez zmianBez zmian52 836 zł100-4.2%44 467 zł77%-41 618 zł0.516
●Bez zmianOgraniczenieAktywne73 447 zł83-6.2%11 746 zł86%-28 258 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian51 980 zł103-4.6%45 273 zł77%-42 410 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian56 421 zł92-4.9%39 617 zł79%-38 482 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja38 390 zł123-0.5%63 722 zł69%-54 106 zł0.541
RozwójBez zmianRezygnacja41 934 zł110-2.5%60 928 zł72%-49 521 zł0.554
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja45 422 zł101-3.5%56 226 zł74%-46 462 zł0.560
RozwójDoinwestowanieRezygnacja35 385 zł128-0.5%67 840 zł67%-56 553 zł0.566
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja38 880 zł114-2.7%65 095 zł69%-52 036 zł0.577
OgraniczenieBez zmianBez zmian58 356 zł85-6.5%38 553 zł81%-35 576 zł0.582
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja31 768 zł141+1.5%70 715 zł63%-61 220 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian57 485 zł88-7.0%39 375 zł80%-36 384 zł0.588
●LikwidacjaBez zmianAktywne77 545 zł75-8.1%7192 zł87%-23 713 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja45 360 zł96-4.6%58 259 zł74%-45 084 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja44 504 zł99-5.1%59 065 zł74%-45 875 zł0.603
RozwójOgraniczenieRezygnacja48 875 zł88-5.4%53 533 zł76%-41 982 zł0.606
Bez zmianOgraniczenieBez zmian59 685 zł78-7.0%37 175 zł81%-34 184 zł0.610
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne78 862 zł68-8.6%5812 zł89%-22 334 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja50 884 zł81-7.0%52 339 zł77%-39 035 zł0.649
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja50 014 zł84-7.5%53 161 zł77%-39 843 zł0.656
LikwidacjaBez zmianBez zmian63 764 zł70-8.9%32 761 zł84%-29 660 zł0.668
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja52 214 zł74-7.5%50 961 zł78%-37 643 zł0.675
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian65 079 zł63-9.3%31 400 zł85%-28 284 zł0.701
LikwidacjaBez zmianRezygnacja56 298 zł66-9.3%46 542 zł81%-33 114 zł0.725
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne84 171 zł53-10.9%0 zł94%-16 533 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja57 614 zł59-9.8%45 180 zł82%-31 737 zł0.756
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian70 368 zł48-11.6%25 925 zł87%-22 506 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja62 907 zł44-12.0%39 696 zł86%-25 953 zł0.849

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 318 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.27 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 67% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.