HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Bychawa

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy10 724 mieszkańcówdochody własne 8377 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.37% do 0.02%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.54% do 33.42%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka154 491 zł133-7.2%19 008 zł82%-44 923 zł0.210
●RozwójProgramPodwyżka158 903 zł121-9.0%14 232 zł83%-40 147 zł0.262
Szeroki programBez zmianPodwyżka149 441 zł124-9.5%33 443 zł82%-44 649 zł0.318
●Bez zmianProgramPodwyżka163 065 zł109-10.8%9713 zł85%-35 628 zł0.358
RozwójProgramBez zmian137 861 zł121-7.2%64 315 zł81%-45 784 zł0.360
●Szeroki programProgramBez zmian133 462 zł133-5.3%68 959 zł79%-50 544 zł0.364
RozwójBez zmianPodwyżka153 831 zł112-11.3%28 809 zł83%-39 897 zł0.388
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka145 142 zł116-10.8%43 779 zł82%-46 020 zł0.404
Bez zmianProgramBez zmian142 011 zł109-9.0%59 925 zł82%-41 280 zł0.405
Szeroki programBez zmianBez zmian129 024 zł124-7.6%82 689 zł79%-50 078 zł0.436
RozwójBez zmianBez zmian133 402 zł112-9.5%78 069 zł81%-45 342 zł0.462
RozwójWstrzymaniePodwyżka149 542 zł104-12.6%39 134 zł82%-41 256 zł0.480
RozwójProgramObniżka122 281 zł121-5.7%101 938 zł79%-49 941 zł0.482
●OgraniczenieProgramPodwyżka167 461 zł96-12.8%4881 zł88%-30 795 zł0.483
Bez zmianBez zmianPodwyżka157 971 zł100-13.1%24 429 zł85%-35 402 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian146 392 zł96-11.0%55 255 zł83%-36 467 zł0.491
Bez zmianProgramObniżka126 422 zł109-7.6%97 558 zł80%-45 449 zł0.497
●Szeroki programProgramObniżka117 891 zł133-3.8%106 572 zł78%-54 691 zł0.506
Szeroki programWstrzymanieBez zmian125 094 zł116-9.0%92 197 zł79%-51 325 zł0.507
Bez zmianBez zmianBez zmian137 530 zł100-11.3%73 703 zł82%-40 862 zł0.523
RozwójWstrzymanieBez zmian129 481 zł104-10.8%87 566 zł80%-46 578 zł0.547
OgraniczenieProgramObniżka130 791 zł96-9.7%93 011 zł82%-40 650 zł0.552
Szeroki programBez zmianObniżka113 909 zł124-6.2%119 263 zł77%-54 083 zł0.557
RozwójBez zmianObniżka118 277 zł112-8.1%114 653 zł79%-49 358 zł0.560
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka153 692 zł92-14.4%34 744 zł84%-36 750 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka122 396 zł100-9.9%110 297 zł80%-44 889 zł0.596
Głębokie cięcieProgramBez zmian150 670 zł83-13.1%51 034 zł86%-31 776 zł0.602
OgraniczenieBez zmianPodwyżka162 343 zł87-15.0%19 769 zł87%-30 598 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian133 619 zł92-12.6%83 189 zł82%-42 086 zł0.614
Szeroki programWstrzymanieObniżka110 252 zł116-7.6%128 153 zł77%-55 239 zł0.615
OgraniczenieBez zmianBez zmian141 886 zł87-13.2%69 131 zł83%-36 077 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka171 754 zł83-14.8%268 zł90%-26 086 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka114 630 zł104-9.5%123 532 zł79%-50 502 zł0.633
Głębokie cięcieProgramObniżka135 058 zł83-11.7%88 942 zł83%-35 972 zł0.636
OgraniczenieBez zmianObniżka126 740 zł87-11.9%105 986 zł82%-40 118 zł0.664
Bez zmianWstrzymanieObniżka118 758 zł92-11.3%119 166 zł79%-46 022 zł0.680
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka158 076 zł79-16.3%30 070 zł86%-31 930 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian137 986 zł79-14.5%78 538 zł83%-37 287 zł0.709
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian146 140 zł74-15.2%65 074 zł86%-31 412 zł0.725
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka166 612 zł74-16.9%15 435 zł90%-25 915 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka123 114 zł79-13.2%114 775 zł81%-41 237 zł0.753
Głębokie cięcieBez zmianObniżka130 984 zł74-13.9%101 939 zł83%-35 467 zł0.755
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian142 252 zł66-16.5%74 471 zł85%-32 608 zł0.818
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka162 356 zł66-18.2%25 660 zł89%-27 233 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka127 368 zł66-15.2%110 718 zł82%-36 572 zł0.847

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 345 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 8.58 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 54% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.