HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Bełżyce

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy12 547 mieszkańcówdochody własne 7100 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.85% do 0.44%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-5.5% do 30.76%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka102 416 zł133-2.7%17 600 zł79%-44 274 zł0.233
●RozwójProgramPodwyżka106 466 zł121-4.6%13 249 zł80%-39 923 zł0.272
Szeroki programBez zmianPodwyżka99 186 zł124-5.1%27 153 zł79%-43 598 zł0.332
●Bez zmianProgramPodwyżka110 274 zł109-6.5%9146 zł82%-35 820 zł0.362
RozwójProgramBez zmian90 999 zł121-2.7%49 359 zł77%-44 115 zł0.370
●Szeroki programProgramBez zmian86 960 zł133-0.7%53 604 zł75%-48 453 zł0.382
RozwójBez zmianPodwyżka103 217 zł112-7.0%22 916 zł80%-39 267 zł0.394
Bez zmianProgramBez zmian94 797 zł109-4.6%45 359 zł79%-40 024 zł0.407
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka96 132 zł116-6.5%34 608 zł78%-44 520 zł0.414
Szeroki programBez zmianBez zmian84 184 zł124-3.2%63 129 zł75%-47 632 zł0.446
RozwójBez zmianBez zmian88 205 zł112-5.1%58 904 zł77%-43 314 zł0.464
●OgraniczenieProgramPodwyżka114 244 zł96-8.6%4817 zł83%-31 491 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka100 171 zł104-8.4%30 363 zł79%-40 180 zł0.484
RozwójProgramObniżka79 554 zł121-1.2%76 833 zł74%-47 206 zł0.485
Bez zmianBez zmianPodwyżka107 007 zł100-8.8%18 926 zł82%-35 185 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian98 754 zł96-6.7%41 160 zł80%-35 711 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka83 344 zł109-3.2%72 842 zł76%-43 125 zł0.494
Szeroki programWstrzymanieBez zmian81 405 zł116-4.6%69 972 zł74%-48 461 zł0.513
●Szeroki programProgramObniżka75 522 zł133+0.8%81 070 zł72%-51 536 zł0.517
Bez zmianBez zmianBez zmian91 985 zł100-7.0%54 925 zł79%-39 244 zł0.520
OgraniczenieProgramObniżka87 292 zł96-5.3%68 701 zł79%-38 823 zł0.544
RozwójWstrzymanieBez zmian85 433 zł104-6.5%65 738 zł76%-44 134 zł0.546
RozwójBez zmianObniżka77 098 zł112-3.6%85 610 zł74%-46 299 zł0.556
Szeroki programBez zmianObniżka73 084 zł124-1.7%89 827 zł71%-50 608 zł0.560
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka103 969 zł92-10.2%26 364 zł81%-36 088 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka80 870 zł100-5.6%81 639 zł76%-42 238 zł0.587
Głębokie cięcieProgramBez zmian102 625 zł83-8.8%37 312 zł82%-31 498 zł0.599
OgraniczenieBez zmianPodwyżka110 956 zł87-10.8%14 736 zł83%-30 879 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian89 221 zł92-8.4%61 751 zł79%-40 054 zł0.610
OgraniczenieBez zmianBez zmian95 921 zł87-9.0%50 778 zł80%-34 954 zł0.610
Szeroki programWstrzymanieObniżka70 508 zł116-3.2%96 212 zł71%-51 367 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka118 127 zł83-10.7%660 zł85%-27 264 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka74 529 zł104-5.1%91 987 zł73%-47 050 zł0.627
Głębokie cięcieProgramObniżka91 154 zł83-7.4%65 006 zł80%-34 621 zł0.627
OgraniczenieBez zmianObniżka84 796 zł87-7.6%77 692 zł79%-37 960 zł0.652
Bez zmianWstrzymanieObniżka78 309 zł92-7.0%88 008 zł76%-42 979 zł0.669
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka107 927 zł79-12.2%22 163 zł82%-31 771 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian93 166 zł79-10.4%57 564 zł80%-35 752 zł0.702
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian99 772 zł74-11.1%47 092 zł82%-30 764 zł0.720
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka114 819 zł74-12.9%10 813 zł85%-26 675 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka82 245 zł79-9.0%83 992 zł78%-38 690 zł0.741
Głębokie cięcieBez zmianObniżka88 638 zł74-9.7%74 015 zł80%-33 781 zł0.742
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian97 026 zł66-12.4%53 841 zł82%-31 551 zł0.812
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka111 799 zł66-14.2%18 174 zł84%-27 555 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka86 096 zł66-11.1%80 306 zł79%-34 500 zł0.833

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 314 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.39 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 63% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.