HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat lubelski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy165 359 mieszkańcówdochody własne 7084 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.47% do 2.48%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.79% do 24.54%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne74 682 zł132+16.0%23 283 zł82%-30 270 zł0.287
●RozwójDoinwestowanieAktywne71 843 zł137+16.0%25 416 zł81%-32 391 zł0.313
●RozwójBez zmianAktywne77 444 zł119+13.7%19 430 zł84%-26 413 zł0.320
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne69 030 zł150+18.3%29 320 zł79%-36 307 zł0.331
Bez zmianDoinwestowanieAktywne74 578 zł123+13.5%21 628 zł83%-28 579 zł0.340
●Szeroki programOgraniczenieAktywne80 506 zł110+12.6%16 982 zł86%-23 969 zł0.345
Bez zmianBez zmianAktywne80 130 zł105+11.3%15 698 zł86%-22 658 zł0.391
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne79 143 zł108+10.7%16 634 zł86%-23 595 zł0.399
●RozwójOgraniczenieAktywne83 203 zł97+10.4%13 200 zł88%-20 187 zł0.422
Szeroki programBez zmianBez zmian62 286 zł127+15.0%44 596 zł79%-34 371 zł0.450
RozwójBez zmianBez zmian65 160 zł114+12.8%42 770 zł81%-30 474 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian59 573 zł132+15.0%48 600 zł78%-36 436 zł0.477
Szeroki programOgraniczenieBez zmian68 092 zł105+11.7%38 479 zł82%-28 091 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne84 625 zł90+8.5%10 786 zł91%-17 755 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne83 627 zł93+8.0%11 733 zł89%-18 703 zł0.490
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian62 420 zł118+12.6%46 796 zł79%-32 584 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian56 648 zł145+17.3%50 542 zł77%-40 392 zł0.493
Bez zmianBez zmianBez zmian67 958 zł100+10.4%41 020 zł83%-26 678 zł0.516
●Bez zmianOgraniczenieAktywne85 827 zł83+8.0%9533 zł93%-16 503 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian66 969 zł103+9.8%41 975 zł83%-27 617 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian70 902 zł92+9.5%36 724 zł84%-24 268 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja55 654 zł123+14.5%58 533 zł77%-36 733 zł0.541
RozwójBez zmianRezygnacja58 595 zł110+12.2%56 579 zł79%-32 806 zł0.554
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja61 464 zł101+11.1%52 411 zł80%-30 448 zł0.561
RozwójDoinwestowanieRezygnacja53 005 zł128+14.5%62 412 zł76%-38 771 zł0.567
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja55 918 zł114+12.0%60 481 zł78%-34 889 zł0.579
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja50 013 zł141+16.8%64 423 zł73%-42 758 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian72 437 zł85+7.7%36 277 zł86%-21 792 zł0.583
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian71 438 zł88+7.1%37 243 zł85%-22 743 zł0.591
●LikwidacjaBez zmianAktywne89 041 zł75+5.9%5964 zł96%-12 942 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja61 459 zł96+9.8%54 703 zł81%-28 980 zł0.595
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja60 471 zł99+9.3%55 657 zł81%-29 918 zł0.606
RozwójOgraniczenieRezygnacja64 340 zł88+9.0%50 529 zł82%-26 595 zł0.608
Bez zmianOgraniczenieBez zmian73 638 zł78+7.1%35 043 zł87%-20 543 zł0.611
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne90 233 zł68+5.3%4723 zł97%-11 702 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja65 941 zł81+7.1%49 956 zł84%-24 090 zł0.651
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja64 943 zł84+6.6%50 921 zł83%-25 040 zł0.661
LikwidacjaBez zmianBez zmian76 839 zł70+5.0%31 620 zł91%-16 996 zł0.670
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja67 143 zł74+6.6%48 721 zł85%-22 840 zł0.676
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian78 029 zł63+4.5%30 397 zł93%-15 758 zł0.702
LikwidacjaBez zmianRezygnacja70 346 zł66+4.5%45 295 zł87%-19 289 zł0.728
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne94 564 zł53+2.8%0 zł98%-6987 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja71 537 zł59+4.0%44 072 zł88%-18 051 zł0.758
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian82 346 zł48+1.9%25 994 zł97%-11 060 zł0.805
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja75 857 zł44+1.4%39 687 zł95%-13 349 zł0.852

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 263 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.17 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 54% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.