HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Abramów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy3795 mieszkańcówdochody własne 7765 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.15% do 0.2%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-6.23% do 27.53%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka84 499 zł133-5.3%18 552 zł75%-52 000 zł0.244
●RozwójProgramPodwyżka88 738 zł121-7.2%13 979 zł77%-47 427 zł0.278
Szeroki programBez zmianPodwyżka81 593 zł124-7.6%26 891 zł75%-51 316 zł0.339
●Bez zmianProgramPodwyżka92 730 zł109-9.0%9660 zł79%-43 108 zł0.364
RozwójProgramBez zmian74 081 zł121-5.3%46 726 zł73%-51 738 zł0.374
●Szeroki programProgramBez zmian69 854 zł133-3.4%51 180 zł71%-56 296 zł0.390
RozwójBez zmianPodwyżka85 811 zł112-9.5%22 422 zł77%-46 766 zł0.397
Bez zmianProgramBez zmian78 063 zł109-7.2%42 523 zł76%-47 432 zł0.408
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka78 637 zł116-9.0%33 726 zł74%-52 344 zł0.421
Szeroki programBez zmianBez zmian67 385 zł124-5.7%59 596 zł70%-55 461 zł0.450
RozwójBez zmianBez zmian71 592 zł112-7.6%55 165 zł73%-50 925 zł0.466
●OgraniczenieProgramPodwyżka96 923 zł96-11.0%5068 zł80%-38 516 zł0.484
RozwójProgramObniżka63 243 zł121-3.8%71 711 zł69%-54 917 zł0.485
RozwójWstrzymaniePodwyżka82 864 zł104-10.8%29 273 zł76%-47 783 zł0.487
Bez zmianBez zmianPodwyżka89 784 zł100-11.3%18 229 zł79%-42 468 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian82 241 zł96-9.2%38 078 zł78%-42 858 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka67 216 zł109-5.7%67 517 zł72%-50 621 zł0.491
Szeroki programWstrzymanieBez zmian64 694 zł116-7.2%65 888 zł69%-56 391 zł0.517
Bez zmianBez zmianBez zmian75 554 zł100-9.5%50 984 zł75%-46 641 zł0.519
●Szeroki programProgramObniżka59 024 zł133-1.9%76 155 zł66%-59 465 zł0.520
OgraniczenieProgramObniżka71 383 zł96-7.8%63 084 zł74%-46 060 zł0.539
RozwójWstrzymanieBez zmian68 910 zł104-9.0%61 447 zł72%-51 845 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka61 078 zł112-6.2%79 440 zł69%-53 994 zł0.554
Szeroki programBez zmianObniżka56 879 zł124-4.3%83 862 zł66%-58 519 zł0.560
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka86 846 zł92-12.6%25 070 zł79%-43 475 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka65 031 zł100-8.1%75 268 zł72%-49 720 zł0.582
Głębokie cięcieProgramBez zmian86 324 zł83-11.3%33 988 zł79%-38 395 zł0.597
OgraniczenieBez zmianPodwyżka93 953 zł87-13.2%13 793 zł80%-37 902 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian79 708 zł87-11.5%46 565 zł78%-42 093 zł0.608
Bez zmianWstrzymanieBez zmian72 880 zł92-10.8%57 257 zł74%-47 551 zł0.609
Szeroki programWstrzymanieObniżka54 385 zł116-5.7%89 730 zł65%-59 377 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka101 020 zł83-13.1%658 zł82%-34 037 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka75 456 zł83-9.9%59 189 zł77%-41 610 zł0.622
RozwójWstrzymanieObniżka58 592 zł104-7.6%85 299 zł68%-54 841 zł0.624
OgraniczenieBez zmianObniżka69 175 zł87-10.1%71 031 zł75%-45 185 zł0.646
Bez zmianWstrzymanieObniżka62 553 zł92-9.5%81 118 zł71%-50 557 zł0.664
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka91 026 zł79-14.5%20 623 zł79%-38 896 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian77 045 zł79-12.8%52 826 zł77%-42 989 zł0.700
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian83 770 zł74-13.5%42 672 zł79%-37 656 zł0.717
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka98 028 zł74-15.2%9639 zł82%-33 448 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka66 708 zł79-11.5%76 798 zł74%-46 009 zł0.735
Głębokie cięcieBez zmianObniżka73 226 zł74-12.2%67 162 zł77%-40 760 zł0.736
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian81 117 zł66-14.8%48 852 zł79%-38 540 zł0.809
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka95 111 zł66-16.5%16 388 zł82%-34 429 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka70 769 zł66-13.5%72 919 zł76%-41 572 zł0.827

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 330 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.84 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 75% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.