HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Chełm

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy56 434 mieszkańcówdochody własne 9865 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.65% do -0.22%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-7.25% do 29.26%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne117 548 zł132-9.1%29 281 zł74%-70 430 zł0.259
●RozwójDoinwestowanieAktywne113 753 zł137-9.1%31 753 zł73%-72 887 zł0.283
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne110 780 zł150-7.3%36 620 zł71%-77 769 zł0.291
●RozwójBez zmianAktywne120 446 zł119-10.9%24 489 zł76%-65 635 zł0.304
Bez zmianDoinwestowanieAktywne116 602 zł123-11.1%27 076 zł74%-68 172 zł0.323
●Szeroki programOgraniczenieAktywne124 758 zł110-11.8%21 367 zł77%-62 515 zł0.332
Bez zmianBez zmianAktywne123 224 zł105-12.9%19 893 zł77%-61 002 zł0.384
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne122 385 zł108-13.3%20 657 zł77%-61 767 zł0.390
●RozwójOgraniczenieAktywne127 562 zł97-13.6%16 679 zł79%-57 828 zł0.417
Szeroki programBez zmianBez zmian98 063 zł127-9.8%68 586 zł70%-74 786 zł0.445
RozwójBez zmianBez zmian101 131 zł114-11.6%67 859 zł71%-69 952 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian94 458 zł132-9.8%74 899 zł69%-77 181 zł0.470
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian91 316 zł145-8.0%75 708 zł67%-82 102 zł0.478
Szeroki programOgraniczenieBez zmian105 247 zł105-12.5%60 934 zł73%-66 901 zł0.479
●OgraniczenieBez zmianAktywne128 904 zł90-15.1%13 593 zł79%-54 715 zł0.482
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne128 050 zł93-15.5%14 374 zł79%-55 498 zł0.486
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian97 476 zł118-11.8%74 211 zł70%-72 427 zł0.493
●Bez zmianOgraniczenieAktywne130 250 zł83-15.5%12 174 zł79%-53 298 zł0.518
Bez zmianBez zmianBez zmian104 078 zł100-13.6%67 249 zł73%-65 279 zł0.523
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian103 236 zł103-14.0%68 040 zł73%-66 048 zł0.530
RozwójOgraniczenieBez zmian108 222 zł92-14.3%60 311 zł75%-62 174 zł0.538
Szeroki programBez zmianRezygnacja87 516 zł123-10.3%94 617 zł67%-77 523 zł0.549
RozwójBez zmianRezygnacja90 685 zł110-12.1%93 663 zł69%-72 653 zł0.568
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja94 706 zł101-13.0%86 958 zł71%-69 630 zł0.573
RozwójDoinwestowanieRezygnacja84 007 zł128-10.3%100 709 zł66%-79 889 zł0.574
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja80 763 zł141-8.5%101 746 zł65%-84 845 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian109 736 zł85-15.8%61 192 zł76%-59 017 zł0.590
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja87 124 zł114-12.3%99 795 zł68%-75 101 zł0.593
●LikwidacjaBez zmianAktywne134 469 zł75-17.2%7426 zł80%-48 560 zł0.593
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian108 879 zł88-16.2%62 000 zł76%-59 803 zł0.596
Bez zmianBez zmianRezygnacja93 731 zł96-14.0%92 828 zł71%-67 947 zł0.613
Bez zmianOgraniczenieBez zmian111 079 zł78-16.2%59 800 zł77%-57 603 zł0.618
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja92 890 zł99-14.5%93 618 zł71%-68 715 zł0.621
RozwójOgraniczenieRezygnacja97 782 zł88-14.7%86 108 zł73%-64 868 zł0.623
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne135 801 zł68-17.6%6023 zł81%-47 160 zł0.631
OgraniczenieBez zmianRezygnacja99 395 zł81-16.2%86 765 zł74%-61 678 zł0.668
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja98 539 zł84-16.6%87 572 zł74%-62 463 zł0.675
LikwidacjaBez zmianBez zmian115 280 zł70-17.9%55 261 zł79%-52 887 zł0.676
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja100 739 zł74-16.6%85 372 zł74%-60 263 zł0.693
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian116 609 zł63-18.3%53 885 zł79%-51 489 zł0.709
LikwidacjaBez zmianRezygnacja104 945 zł66-18.3%80 828 zł76%-55 541 zł0.743
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne141 242 zł53-19.7%0 zł82%-41 149 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja106 275 zł59-18.7%79 451 zł77%-54 143 zł0.773
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian122 030 zł48-20.4%48 402 zł80%-45 502 zł0.810
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja111 700 zł44-20.8%74 026 zł79%-48 148 zł0.864

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 314 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.73 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 79% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.