HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Adamów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy4365 mieszkańcówdochody własne 5850 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.92% do -0.16%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-14.96% do 34.61%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka80 247 zł133-5.9%16 749 zł64%-57 464 zł0.248
●RozwójProgramPodwyżka83 985 zł121-7.8%12 769 zł66%-53 484 zł0.279
Szeroki programBez zmianPodwyżka77 943 zł124-8.2%26 034 zł64%-56 065 zł0.341
●Bez zmianProgramPodwyżka87 488 zł109-9.6%9029 zł68%-49 744 zł0.364
RozwójProgramBez zmian71 512 zł121-5.9%48 948 zł63%-55 260 zł0.376
●Szeroki programProgramBez zmian67 783 zł133-4.0%52 851 zł62%-59 230 zł0.394
RozwójBez zmianPodwyżka81 665 zł112-10.1%22 138 zł66%-52 103 zł0.397
Bez zmianProgramBez zmian75 007 zł109-7.8%45 284 zł65%-51 531 zł0.409
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka75 575 zł116-9.6%33 540 zł63%-56 389 zł0.421
Szeroki programBez zmianBez zmian65 843 zł124-6.4%62 727 zł62%-57 762 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian69 558 zł112-8.2%58 842 zł63%-53 810 zł0.466
●OgraniczenieProgramPodwyżka91 093 zł96-11.6%5136 zł70%-45 851 zł0.484
RozwójWstrzymaniePodwyżka79 304 zł104-11.4%29 638 zł65%-52 418 zł0.486
Bez zmianBez zmianPodwyżka85 154 zł100-11.9%18 481 zł68%-48 379 zł0.487
RozwójProgramObniżka62 276 zł121-4.5%76 987 zł61%-56 573 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian78 601 zł96-9.8%41 486 zł67%-47 650 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka65 765 zł109-6.4%73 329 zł62%-52 851 zł0.492
Szeroki programWstrzymanieBez zmian63 695 zł116-7.8%69 621 zł61%-58 038 zł0.517
Bez zmianBez zmianBez zmian73 037 zł100-10.1%55 194 zł65%-50 097 zł0.518
●Szeroki programProgramObniżka58 553 zł133-2.5%80 882 zł60%-60 535 zł0.524
OgraniczenieProgramObniżka69 351 zł96-8.4%69 722 zł64%-48 980 zł0.540
RozwójWstrzymanieBez zmian67 416 zł104-9.6%65 729 zł62%-54 078 zł0.546
RozwójBez zmianObniżka60 592 zł112-6.8%86 110 zł61%-55 072 zł0.554
Szeroki programBez zmianObniżka56 885 zł124-4.9%89 989 zł60%-59 017 zł0.562
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka82 799 zł92-13.2%25 973 zł68%-48 687 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka64 066 zł100-8.7%82 470 zł62%-51 367 zł0.581
Głębokie cięcieProgramBez zmian82 124 zł83-11.9%38 065 zł69%-43 854 zł0.597
OgraniczenieBez zmianPodwyżka88 742 zł87-13.8%14 690 zł70%-44 505 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian70 902 zł92-11.4%62 074 zł64%-50 357 zł0.607
OgraniczenieBez zmianBez zmian76 614 zł87-12.0%51 541 zł67%-46 236 zł0.607
Szeroki programWstrzymanieObniżka54 900 zł116-6.4%96 425 zł59%-59 258 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka94 626 zł83-13.6%1372 zł72%-42 042 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka72 866 zł83-10.5%66 349 zł67%-45 193 zł0.621
RozwójWstrzymanieObniżka58 614 zł104-8.2%92 539 zł61%-55 306 zł0.623
OgraniczenieBez zmianObniżka67 635 zł87-10.7%79 044 zł65%-47 516 zł0.645
Bez zmianWstrzymanieObniżka62 094 zł92-10.1%88 892 zł62%-51 592 zł0.662
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka86 395 zł79-15.1%22 173 zł70%-44 803 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian74 487 zł79-13.4%58 373 zł67%-46 487 zł0.698
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian80 120 zł74-14.1%48 176 zł69%-42 458 zł0.716
OgraniczenieWstrzymanieObniżka65 671 zł79-12.0%85 418 zł64%-47 732 zł0.732
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka92 258 zł74-15.8%11 147 zł72%-40 715 zł0.733
Głębokie cięcieBez zmianObniżka71 133 zł74-12.8%75 687 zł67%-43 747 zł0.735
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian78 001 zł66-15.4%55 001 zł68%-42 700 zł0.807
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka89 919 zł66-17.1%18 586 zł72%-41 003 zł0.819
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka69 177 zł66-14.1%82 054 zł67%-43 954 zł0.825

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 288 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 1.30 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 98% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.