HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat tomaszowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy76 155 mieszkańcówdochody własne 7738 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.48% do -0.12%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów4.67% do 17.04%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne61 012 zł132-7.9%24 546 zł100%-3442 zł0.295
●RozwójDoinwestowanieAktywne58 078 zł137-7.9%27 175 zł99%-6050 zł0.322
●RozwójBez zmianAktywne64 050 zł119-9.7%20 761 zł100%356 zł0.325
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne54 982 zł150-6.0%31 026 zł98%-9916 zł0.342
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne61 076 zł123-9.9%23 454 zł100%-2310 zł0.346
●Szeroki programOgraniczenieAktywne67 301 zł110-10.6%17 710 zł100%3393 zł0.349
Bez zmianBez zmianAktywne66 992 zł105-11.7%17 103 zł100%4032 zł0.394
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne66 052 zł108-12.1%17 984 zł100%3149 zł0.402
●RozwójOgraniczenieAktywne70 265 zł97-12.4%14 000 zł100%7106 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian48 625 zł127-8.6%40 262 zł97%-11 377 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian51 776 zł114-10.4%37 304 zł99%-7505 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian54 894 zł105-11.3%33 501 zł99%-4565 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian45 820 zł132-8.6%43 651 zł94%-13 893 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne71 888 zł90-13.9%11 726 zł100%9398 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne70 937 zł93-14.3%12 621 zł100%8502 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian48 929 zł118-10.6%40 743 zł98%-10 080 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian42 611 zł145-6.7%46 676 zł91%-17 832 zł0.496
Bez zmianBez zmianBez zmian54 830 zł100-12.4%34 458 zł100%-3755 zł0.515
●Bez zmianOgraniczenieAktywne73 137 zł83-14.3%10 421 zł100%10 702 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian53 888 zł103-12.8%35 348 zł99%-4641 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian57 971 zł92-13.1%30 626 zł100%-777 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja41 928 zł123-9.1%49 892 zł92%-15 829 zł0.540
RozwójBez zmianRezygnacja45 146 zł110-10.9%46 839 zł96%-11 907 zł0.552
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja48 201 zł101-11.8%43 124 zł98%-9010 zł0.559
RozwójDoinwestowanieRezygnacja39 187 zł128-9.1%53 192 zł89%-18 300 zł0.565
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja42 364 zł114-11.1%50 191 zł92%-14 438 zł0.576
OgraniczenieBez zmianBez zmian59 708 zł85-14.6%29 155 zł100%1591 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja35 909 zł141-7.2%56 310 zł86%-22 288 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian58 755 zł88-15.0%30 058 zł100%693 zł0.589
Bez zmianBez zmianRezygnacja48 268 zł96-12.8%43 901 zł99%-8109 zł0.592
●LikwidacjaBez zmianAktywne76 694 zł75-16.1%6453 zł100%14 661 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja47 327 zł99-13.3%44 791 zł98%-8994 zł0.602
RozwójOgraniczenieRezygnacja51 346 zł88-13.5%40 155 zł99%-5173 zł0.605
Bez zmianOgraniczenieBez zmian60 955 zł78-15.0%27 858 zł100%2893 zł0.609
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne77 932 zł68-16.5%5161 zł100%15 952 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja53 151 zł81-15.0%38 659 zł100%-2757 zł0.648
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja52 198 zł84-15.5%39 574 zł100%-3655 zł0.656
LikwidacjaBez zmianBez zmian64 498 zł70-16.7%24 043 zł100%6836 zł0.668
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja54 398 zł74-15.5%37 374 zł100%-1455 zł0.673
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian65 734 zł63-17.2%22 771 zł100%8124 zł0.701
LikwidacjaBez zmianRezygnacja57 945 zł66-17.2%33 562 zł100%2493 zł0.725
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne82 640 zł53-18.6%0 zł100%21 103 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja59 181 zł59-17.6%32 289 zł100%3782 zł0.755
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian70 426 zł48-19.2%17 903 zł100%13 257 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja63 878 zł44-19.7%27 401 zł100%8920 zł0.849

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 285 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.