Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat krasnostawski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy58 307 mieszkańcówdochody własne 7824 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-2.37% do -0.17%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów3.83% do 18.67%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	67 290 zł	132	-7.6%	24 730 zł	99%	-7890 zł	0.290
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	64 288 zł	137	-7.6%	27 326 zł	98%	-10 469 zł	0.316
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	70 285 zł	119	-9.4%	20 887 zł	99%	-4039 zł	0.322
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	61 233 zł	150	-5.7%	31 228 zł	96%	-14 388 zł	0.335
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	67 244 zł	123	-9.6%	23 558 zł	99%	-6677 zł	0.343
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	73 612 zł	110	-10.3%	17 863 zł	100%	-1022 zł	0.346
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	73 185 zł	105	-11.4%	17 183 zł	100%	-312 zł	0.393
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	72 249 zł	108	-11.9%	18 061 zł	100%	-1191 zł	0.400
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	54 268 zł	127	-8.3%	42 109 zł	93%	-15 487 zł	0.451
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	57 381 zł	114	-10.2%	39 324 zł	97%	-11 566 zł	0.468
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	51 400 zł	132	-8.3%	45 695 zł	92%	-17 978 zł	0.477
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	60 569 zł	105	-11.1%	35 317 zł	99%	-8643 zł	0.478
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	54 473 zł	118	-10.3%	42 958 zł	94%	-14 116 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	48 228 zł	145	-6.5%	48 548 zł	87%	-21 966 zł	0.494
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	60 398 zł	100	-12.1%	36 649 zł	99%	-7768 zł	0.516
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	59 460 zł	103	-12.6%	37 536 zł	99%	-8649 zł	0.526
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	47 233 zł	123	-8.8%	52 869 zł	88%	-19 766 zł	0.541
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	50 418 zł	110	-10.6%	49 980 zł	92%	-15 797 zł	0.554
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	53 539 zł	101	-11.5%	46 078 zł	96%	-12 916 zł	0.561
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	44 433 zł	128	-8.8%	56 356 zł	86%	-22 214 zł	0.566
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	47 576 zł	114	-10.8%	53 517 zł	91%	-18 304 zł	0.578
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	41 189 zł	141	-6.9%	59 312 zł	84%	-26 251 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 285 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.