HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Hrubieszów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy9029 mieszkańcówdochody własne 8280 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.29% do 0.4%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-11.2% do 39%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka174 908 zł133-9.6%19 929 zł73%-74 030 zł0.203
●RozwójProgramPodwyżka179 314 zł121-11.4%15 124 zł74%-69 225 zł0.259
Szeroki programBez zmianPodwyżka169 325 zł124-11.8%39 285 zł72%-72 972 zł0.314
RozwójProgramBez zmian156 752 zł121-9.6%81 502 zł71%-72 492 zł0.357
●Bez zmianProgramPodwyżka183 471 zł109-13.2%10 576 zł75%-64 677 zł0.357
●Szeroki programProgramBez zmian152 358 zł133-7.7%86 133 zł70%-77 281 zł0.359
RozwójBez zmianPodwyżka173 710 zł112-13.6%34 665 zł74%-68 190 zł0.386
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka164 710 zł116-13.2%53 088 zł72%-73 911 zł0.400
Bez zmianProgramBez zmian160 896 zł109-11.4%77 126 zł73%-67 959 zł0.404
Szeroki programBez zmianBez zmian147 422 zł124-10.0%105 339 zł70%-76 100 zł0.433
RozwójBez zmianBez zmian151 794 zł112-11.8%100 733 zł71%-71 335 zł0.461
RozwójWstrzymaniePodwyżka169 105 zł104-14.9%48 457 zł74%-69 118 zł0.479
RozwójProgramObniżka140 027 zł121-8.2%132 011 zł69%-74 903 zł0.481
●OgraniczenieProgramPodwyżka187 863 zł96-15.1%5704 zł78%-59 805 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka177 846 zł100-15.3%30 298 zł75%-63 666 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian165 272 zł96-13.3%72 496 zł74%-63 108 zł0.492
Bez zmianProgramObniżka144 162 zł109-10.0%127 646 zł71%-70 383 zł0.498
●Szeroki programProgramObniżka135 642 zł133-6.3%136 632 zł67%-79 680 zł0.503
Szeroki programWstrzymanieBez zmian143 196 zł116-11.4%118 064 zł69%-76 956 zł0.504
Bez zmianBez zmianBez zmian155 917 zł100-13.6%96 380 zł73%-66 826 zł0.524
RozwójWstrzymanieBez zmian147 578 zł104-13.2%113 447 zł71%-72 179 zł0.547
OgraniczenieProgramObniżka148 526 zł96-12.0%123 384 zł72%-65 547 zł0.554
Szeroki programBez zmianObniżka131 187 zł124-8.6%154 480 zł67%-78 409 zł0.556
RozwójBez zmianObniżka135 550 zł112-10.5%149 883 zł69%-73 656 zł0.562
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka173 251 zł92-16.6%44 080 zł75%-64 581 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka139 664 zł100-12.3%145 709 zł70%-69 159 zł0.599
Głębokie cięcieProgramBez zmian169 545 zł83-15.3%68 407 zł76%-58 381 zł0.603
OgraniczenieBez zmianPodwyżka182 213 zł87-17.2%25 653 zł78%-58 821 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka127 251 zł116-10.0%166 398 zł67%-79 204 zł0.615
Bez zmianWstrzymanieBez zmian151 711 zł92-14.9%109 084 zł72%-67 658 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka192 151 zł83-17.0%1042 zł79%-55 059 zł0.616
OgraniczenieBez zmianBez zmian160 269 zł87-15.5%92 035 zł74%-62 002 zł0.617
RozwójWstrzymanieObniżka131 623 zł104-11.8%161 791 zł68%-74 438 zł0.635
Głębokie cięcieProgramObniżka152 788 zł83-14.0%119 307 zł74%-60 834 zł0.639
OgraniczenieBez zmianObniżka144 004 zł87-14.2%141 559 zł72%-64 350 zł0.668
Bez zmianWstrzymanieObniżka135 747 zł92-13.6%157 576 zł70%-69 930 zł0.683
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka177 630 zł79-18.5%39 421 zł77%-59 721 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian156 074 zł79-16.8%104 699 zł74%-62 819 zł0.710
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian164 518 zł74-17.5%87 968 zł76%-57 301 zł0.727
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka186 478 zł74-19.1%21 385 zł79%-54 101 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka140 098 zł79-15.5%153 415 zł72%-65 106 zł0.757
Głębokie cięcieBez zmianObniżka148 242 zł74-16.2%137 503 zł74%-59 663 zł0.759
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian160 335 zł66-18.7%100 622 zł75%-58 103 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka181 906 zł66-20.4%35 119 zł79%-54 986 zł0.822
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka144 348 zł66-17.5%149 348 zł74%-60 405 zł0.851

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 345 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.27 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 82% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.