HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Horodło

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy4673 mieszkańcówdochody własne 6461 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.34% do -0.56%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-11.17% do 28.82%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka61 473 zł133-9.7%17 430 zł65%-57 291 zł0.263
●RozwójProgramPodwyżka65 391 zł121-11.5%13 240 zł67%-53 101 zł0.287
Szeroki programBez zmianPodwyżka59 507 zł124-12.0%24 256 zł65%-56 109 zł0.351
●Bez zmianProgramPodwyżka69 071 zł109-13.3%9294 zł69%-49 155 zł0.367
RozwójProgramBez zmian53 793 zł121-9.7%42 009 zł63%-55 631 zł0.381
RozwójBez zmianPodwyżka63 409 zł112-13.7%20 162 zł67%-51 937 zł0.402
●Szeroki programProgramBez zmian49 884 zł133-7.9%46 111 zł62%-59 809 zł0.404
Bez zmianProgramBez zmian57 463 zł109-11.5%38 149 zł65%-51 696 zł0.410
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka57 249 zł116-13.3%30 310 zł64%-56 666 zł0.430
Szeroki programBez zmianBez zmian48 265 zł124-10.2%53 530 zł62%-58 533 zł0.458
RozwójBez zmianBez zmian52 157 zł112-12.0%49 446 zł63%-54 374 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka72 890 zł96-15.2%5151 zł72%-45 012 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian61 269 zł96-13.5%34 115 zł67%-47 569 zł0.488
RozwójProgramObniżka45 214 zł121-8.3%64 359 zł61%-57 498 zł0.488
Bez zmianProgramObniżka48 877 zł109-10.2%60 508 zł63%-53 573 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka67 073 zł100-15.5%16 309 zł69%-48 010 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka61 158 zł104-15.0%26 207 zł66%-52 486 zł0.491
Bez zmianBez zmianBez zmian55 811 zł100-13.7%45 605 zł65%-50 458 zł0.517
Szeroki programWstrzymanieBez zmian46 217 zł116-11.5%59 078 zł61%-59 027 zł0.522
●Szeroki programProgramObniżka41 312 zł133-6.5%68 453 zł58%-61 668 zł0.529
OgraniczenieProgramObniżka52 674 zł96-12.1%56 533 zł65%-49 456 zł0.534
RozwójWstrzymanieBez zmian50 117 zł104-13.3%54 986 zł63%-54 858 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka43 836 zł112-10.6%71 165 zł61%-56 172 zł0.550
Szeroki programBez zmianObniżka39 951 zł124-8.8%75 241 zł58%-60 323 zł0.563
Bez zmianBez zmianObniżka47 483 zł100-12.4%67 332 zł63%-52 265 zł0.575
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka64 830 zł92-16.7%22 347 zł68%-48 549 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian64 996 zł83-15.5%30 414 zł70%-43 535 zł0.594
OgraniczenieBez zmianBez zmian59 599 zł87-15.6%41 614 zł68%-46 351 zł0.604
OgraniczenieBez zmianPodwyżka70 873 zł87-17.3%12 282 zł72%-43 888 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian53 778 zł92-15.0%51 137 zł65%-50 934 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka38 059 zł116-10.2%80 412 zł58%-60 770 zł0.615
Głębokie cięcieProgramObniżka56 392 zł83-14.2%52 975 zł67%-45 433 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka76 628 zł83-17.2%1153 zł74%-40 964 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka41 951 zł104-12.0%76 329 zł60%-56 610 zł0.619
OgraniczenieBez zmianObniżka51 261 zł87-14.3%63 532 zł65%-48 170 zł0.638
Bez zmianWstrzymanieObniżka45 605 zł92-13.7%72 487 zł62%-52 695 zł0.656
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka68 639 zł79-18.6%18 309 zł70%-44 416 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian57 575 zł79-16.9%47 113 zł67%-46 816 zł0.695
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian63 306 zł74-17.6%38 064 zł70%-42 338 zł0.713
OgraniczenieWstrzymanieObniżka49 392 zł79-15.6%68 615 zł65%-48 588 zł0.725
Głębokie cięcieBez zmianObniżka54 960 zł74-16.3%59 990 zł67%-44 167 zł0.727
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka74 592 zł74-19.2%8500 zł74%-39 861 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian61 291 zł66-18.8%43 515 zł70%-42 792 zł0.804
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka53 100 zł66-17.6%65 065 zł66%-44 575 zł0.817
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka72 367 zł66-20.5%14 457 zł73%-40 378 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 303 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 1.95 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 96% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.