HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Frampol

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy5587 mieszkańcówdochody własne 7636 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.94% do 0.45%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów1.93% do 22.61%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka81 206 zł133-7.8%18 039 zł93%-19 619 zł0.246
●RozwójProgramPodwyżka85 429 zł121-9.6%13 450 zł97%-15 040 zł0.278
Szeroki programBez zmianPodwyżka78 377 zł124-10.1%24 109 zł93%-19 934 zł0.340
●Bez zmianProgramPodwyżka89 406 zł109-11.4%9115 zł98%-10 712 zł0.364
RozwójProgramBez zmian71 047 zł121-7.8%37 900 zł89%-22 180 zł0.375
●Szeroki programProgramBez zmian66 836 zł133-5.9%42 330 zł85%-26 746 zł0.391
RozwójBez zmianPodwyżka82 580 zł112-11.9%19 584 zł96%-15 377 zł0.398
Bez zmianProgramBez zmian75 013 zł109-9.6%33 720 zł93%-17 868 zł0.409
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka75 471 zł116-11.4%29 202 zł92%-21 563 zł0.422
Szeroki programBez zmianBez zmian64 440 zł124-8.2%47 997 zł85%-26 825 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian68 631 zł112-10.1%43 589 zł89%-22 282 zł0.466
●OgraniczenieProgramPodwyżka93 580 zł96-13.4%4500 zł99%-6109 zł0.484
RozwójProgramObniżka60 417 zł121-6.4%56 372 zł85%-27 448 zł0.485
Bez zmianBez zmianPodwyżka86 538 zł100-13.6%15 309 zł98%-11 071 zł0.488
RozwójWstrzymaniePodwyżka79 682 zł104-13.2%24 665 zł95%-16 994 zł0.488
OgraniczenieProgramBez zmian79 173 zł96-11.6%29 303 zł97%-13 282 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka64 375 zł109-8.2%52 201 zł88%-23 145 zł0.491
Szeroki programWstrzymanieBez zmian61 796 zł116-9.6%52 667 zł85%-28 306 zł0.517
Bez zmianBez zmianBez zmian72 577 zł100-11.9%39 431 zł93%-17 991 zł0.519
●Szeroki programProgramObniżka56 215 zł133-4.4%60 792 zł82%-32 002 zł0.521
OgraniczenieProgramObniżka68 524 zł96-10.2%47 795 zł92%-18 574 zł0.539
RozwójWstrzymanieBez zmian65 995 zł104-11.4%48 249 zł88%-23 752 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka58 322 zł112-8.7%61 523 zł84%-27 376 zł0.553
Szeroki programBez zmianObniżka54 140 zł124-6.8%65 922 zł82%-31 908 zł0.560
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka83 649 zł92-14.9%20 380 zł98%-12 678 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka62 260 zł100-10.5%57 374 zł88%-23 095 zł0.582
Głębokie cięcieProgramBez zmian83 239 zł83-13.6%25 160 zł99%-8810 zł0.597
OgraniczenieBez zmianPodwyżka90 690 zł87-15.5%10 787 zł99%-6492 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian76 715 zł87-13.8%35 039 zł97%-13 431 zł0.607
Bez zmianWstrzymanieBez zmian69 950 zł92-13.2%44 082 zł92%-19 450 zł0.609
Szeroki programWstrzymanieObniżka51 690 zł116-8.2%70 269 zł81%-33 279 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka97 660 zł83-15.4%0 zł100%-1619 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka72 580 zł83-12.3%43 790 zł96%-14 114 zł0.621
RozwójWstrzymanieObniżka55 881 zł104-10.1%65 861 zł84%-28 736 zł0.624
OgraniczenieBez zmianObniżka66 387 zł87-12.5%53 025 zł92%-18 549 zł0.645
Bez zmianWstrzymanieObniżka59 827 zł92-11.9%61 703 zł86%-24 445 zł0.663
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka87 812 zł79-16.8%15 859 zł99%-8085 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian74 098 zł79-15.1%39 677 zł96%-14 876 zł0.700
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian80 759 zł74-15.8%31 069 zł99%-8983 zł0.717
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka94 748 zł74-17.5%6633 zł100%-2027 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka63 965 zł79-13.8%57 310 zł91%-19 885 zł0.734
Głębokie cięcieBez zmianObniżka70 421 zł74-14.5%49 161 zł96%-14 113 zł0.735
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian78 153 zł66-17.1%35 623 zł98%-10 414 zł0.808
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka91 880 zł66-18.7%11 620 zł100%-3606 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka68 009 zł66-15.8%53 393 zł95%-15 436 zł0.826

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 329 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 8.71 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 21% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.