HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Aleksandrów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy3140 mieszkańcówdochody własne 8550 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.46% do 0.5%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-19.43% do 48.8%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka282 864 zł133-0.5%20 253 zł68%-87 511 zł0.179
●RozwójProgramPodwyżka287 277 zł121-2.4%15 489 zł70%-82 747 zł0.249
Szeroki programBez zmianPodwyżka274 449 zł124-2.9%56 247 zł68%-85 929 zł0.298
●Szeroki programProgramBez zmian251 903 zł133+1.6%135 811 zł67%-89 435 zł0.338
RozwójProgramBez zmian256 305 zł121-0.5%131 161 zł68%-84 685 zł0.347
●Bez zmianProgramPodwyżka291 440 zł109-4.4%10 982 zł71%-78 240 zł0.354
RozwójBez zmianPodwyżka278 840 zł112-4.8%51 609 zł69%-81 190 zł0.379
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka268 180 zł116-4.4%79 987 zł68%-86 513 zł0.386
Bez zmianProgramBez zmian260 456 zł109-2.4%126 767 zł69%-80 193 zł0.401
Szeroki programBez zmianBez zmian244 341 zł124-1.0%170 728 zł67%-87 775 zł0.422
RozwójBez zmianBez zmian248 720 zł112-2.9%166 104 zł68%-83 050 zł0.459
RozwójWstrzymaniePodwyżka272 580 zł104-6.3%75 338 zł69%-81 763 zł0.472
RozwójProgramObniżka233 292 zł121+1.0%219 072 zł67%-86 121 zł0.480
●OgraniczenieProgramPodwyżka295 835 zł96-6.5%6169 zł72%-73 426 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka282 981 zł100-6.7%47 227 zł71%-76 707 zł0.482
●Szeroki programProgramObniżka228 899 zł133+3.1%223 485 zł64%-90 860 zł0.492
OgraniczenieProgramBez zmian264 835 zł96-4.6%122 543 zł70%-75 398 zł0.494
Szeroki programWstrzymanieBez zmian238 582 zł116-2.4%192 693 zł67%-88 302 zł0.496
Bez zmianProgramObniżka237 434 zł109-1.0%215 106 zł68%-81 639 zł0.504
Bez zmianBez zmianBez zmian252 849 zł100-4.8%162 088 zł68%-78 582 zł0.526
RozwójWstrzymanieBez zmian242 970 zł104-4.4%188 058 zł68%-83 567 zł0.545
Szeroki programBez zmianObniżka221 973 zł124+0.5%256 357 zł64%-89 142 zł0.554
OgraniczenieProgramObniżka241 802 zł96-3.1%210 950 zł68%-76 858 zł0.565
RozwójBez zmianObniżka226 343 zł112-1.4%252 166 zł67%-84 428 zł0.567
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka276 731 zł92-8.1%70 945 zł71%-77 269 zł0.575
OgraniczenieBez zmianPodwyżka287 350 zł87-8.8%42 566 zł72%-71 923 zł0.604
Głębokie cięcieProgramBez zmian269 113 zł83-6.7%118 469 zł71%-70 723 zł0.607
Bez zmianBez zmianObniżka230 464 zł100-3.4%248 220 zł68%-79 971 zł0.610
Szeroki programWstrzymanieObniżka216 595 zł116-1.0%277 025 zł63%-89 628 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka300 127 zł83-8.6%1546 zł72%-68 734 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian247 108 zł92-6.3%184 077 zł68%-79 088 zł0.619
OgraniczenieBez zmianBez zmian257 203 zł87-6.9%157 944 zł70%-73 816 zł0.623
RozwójWstrzymanieObniżka220 973 zł104-2.9%272 825 zł66%-84 903 zł0.643
Głębokie cięcieProgramObniżka246 069 zł83-5.3%206 886 zł70%-72 196 zł0.653
OgraniczenieBez zmianObniżka234 807 zł87-5.5%244 087 zł68%-75 218 zł0.683
Bez zmianWstrzymanieObniżka225 103 zł92-4.8%268 871 zł67%-80 435 zł0.695
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka281 111 zł79-10.2%66 272 zł72%-72 470 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian251 474 zł79-8.3%179 923 zł69%-74 308 zł0.717
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka291 618 zł74-10.9%38 439 zł72%-67 258 zł0.734
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian261 456 zł74-9.1%153 893 zł71%-69 168 zł0.735
OgraniczenieWstrzymanieObniżka229 457 zł79-6.9%264 728 zł68%-75 669 zł0.773
Głębokie cięcieBez zmianObniżka239 049 zł74-7.7%240 046 zł70%-70 583 zł0.775
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka285 390 zł66-12.2%62 190 zł72%-67 792 zł0.823
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian255 737 zł66-10.4%175 862 zł71%-69 647 zł0.829
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka233 710 zł66-9.1%260 677 zł69%-71 021 zł0.868

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 345 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 2.95 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 95% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.