HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Biała Podlaska

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy53 888 mieszkańcówdochody własne 9768 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.99% do 0.59%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.61% do 19.75%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne79 348 zł132-2.1%28 042 zł88%-28 110 zł0.281
●RozwójDoinwestowanieAktywne75 940 zł137-2.1%30 826 zł86%-30 871 zł0.306
●RozwójBez zmianAktywne82 527 zł119-4.1%23 684 zł92%-23 741 zł0.317
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne72 688 zł150-0.1%35 257 zł84%-35 325 zł0.321
Bez zmianDoinwestowanieAktywne79 072 zł123-4.3%26 556 zł89%-26 573 zł0.337
●Szeroki programOgraniczenieAktywne86 429 zł110-5.0%20 277 zł94%-20 345 zł0.342
Bez zmianBez zmianAktywne85 589 zł105-6.2%19 494 zł95%-19 523 zł0.390
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne84 738 zł108-6.6%20 272 zł94%-20 303 zł0.397
●RozwójOgraniczenieAktywne89 515 zł97-6.9%16 013 zł96%-16 082 zł0.421
Szeroki programBez zmianBez zmian63 526 zł127-2.9%51 011 zł83%-35 923 zł0.449
RozwójBez zmianBez zmian66 846 zł114-4.8%48 314 zł85%-31 484 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian60 278 zł132-2.9%55 372 zł81%-38 592 zł0.475
Szeroki programOgraniczenieBez zmian70 581 zł105-5.8%43 339 zł86%-28 187 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne91 156 zł90-8.5%13 326 zł98%-13 368 zł0.484
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian56 886 zł145-0.9%58 152 zł79%-43 115 zł0.489
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne90 290 zł93-9.0%14 121 zł98%-14 164 zł0.489
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian63 549 zł118-5.0%52 730 zł84%-34 224 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian70 048 zł100-6.9%45 764 zł87%-27 195 zł0.519
●Bez zmianOgraniczenieAktywne92 490 zł83-9.0%11 921 zł98%-11 964 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian69 194 zł103-7.4%46 569 zł86%-27 978 zł0.527
RozwójOgraniczenieBez zmian73 809 zł92-7.7%40 794 zł90%-23 853 zł0.535
Szeroki programBez zmianRezygnacja54 930 zł123-3.4%65 525 zł80%-40 435 zł0.544
RozwójBez zmianRezygnacja58 335 zł110-5.3%62 787 zł82%-35 944 zł0.559
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja61 991 zł101-6.3%57 970 zł84%-32 692 zł0.565
RozwójDoinwestowanieRezygnacja51 762 zł128-3.4%69 756 zł78%-43 059 zł0.569
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja48 285 zł141-1.4%72 672 zł76%-47 633 zł0.582
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja55 118 zł114-5.5%67 068 zł81%-38 641 zł0.583
OgraniczenieBez zmianBez zmian75 593 zł85-9.2%39 834 zł92%-21 065 zł0.585
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian74 724 zł88-9.7%40 656 zł92%-21 864 zł0.591
●LikwidacjaBez zmianAktywne96 610 zł75-10.8%7287 zł99%-7341 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja61 622 zł96-7.4%60 217 zł84%-31 606 zł0.601
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja60 768 zł99-7.9%61 021 zł84%-32 389 zł0.609
RozwójOgraniczenieRezygnacja65 304 zł88-8.1%55 376 zł86%-28 307 zł0.612
Bez zmianOgraniczenieBez zmian76 924 zł78-9.7%38 456 zł93%-19 664 zł0.613
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne97 930 zł68-11.2%5898 zł99%-5954 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja67 172 zł81-9.7%54 281 zł88%-25 469 zł0.656
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja66 303 zł84-10.1%55 102 zł86%-26 268 zł0.663
LikwidacjaBez zmianBez zmian81 027 zł70-11.5%34 028 zł96%-15 062 zł0.671
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja68 503 zł74-10.1%52 902 zł89%-24 068 zł0.682
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian82 344 zł63-11.9%32 664 zł98%-13 678 zł0.704
LikwidacjaBez zmianRezygnacja72 610 zł66-11.9%48 469 zł92%-19 460 zł0.732
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne103 263 zł53-13.5%0 zł100%-68 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja73 928 zł59-12.4%47 105 zł94%-18 076 zł0.762
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian87 657 zł48-14.2%27 165 zł99%-7815 zł0.806
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja79 246 zł44-14.6%41 596 zł98%-12 206 zł0.855

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 315 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.89 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 37% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.